Na Lofotach kończą się przygotowania do otwarcia jednego z najważniejszych nowych muzeów w Norwegii. Centrum SKREI w Kabelvåg ma opowiadać historię arktycznego dorsza – ryby, która przez ponad tysiąc lat kształtowała gospodarkę, kulturę i rozwój kraju.
30 czerwca 2026 roku w miejscowości Kabelvåg na Lofotach otwarte zostanie nowe centrum wiedzy i doświadczeń SKREI. To nowoczesne muzeum poświęcone jest wędrownemu dorszowi arktycznemu, zwanemu skrei, który każdej zimy przypływa z Morza Barentsa na wybrzeże północnej Norwegii, aby odbyć tarło. Od wieków właśnie ten fenomen natury stanowi podstawę słynnych połowów lofockich, jednego z największych sezonowych rybołówstw na świecie.
Nowe muzeum powstaje w Storvågan, historycznej części Kabelvåg, miejscu uznawanym za kolebkę rybołówstwa na Lofotach. Głównym elementem kompleksu będzie nowoczesny budynek „Otolitten” o powierzchni około 5000 metrów kwadratowych. Nazwa nawiązuje do otolitu – niewielkiej struktury w uchu ryby, która podobnie jak słoje drzewa, zapisuje historię jej życia i migracji.
Twórcy projektu podkreślają, że SKREI nie ma być tradycyjnym muzeum. Zwiedzający poznają historię dorsza poprzez interaktywne wystawy, projekcje multimedialne, nagrania dźwiękowe oraz opowieści rybaków i mieszkańców północnego wybrzeża. Ekspozycja pokaże nie tylko dzieje połowów, ale również wpływ rybołówstwa na rozwój norweskiego społeczeństwa, handlu i kultury.
Skrei odgrywał kluczową rolę w historii Norwegii już w średniowieczu. Suszony dorsz, czyli sztokfisz, był jednym z najważniejszych towarów eksportowych kraju. Dzięki handlowi rybami rozwijały się miasta portowe, a bogactwo płynące z morza przyczyniło się do budowy państwa norweskiego. Historycy podkreślają, że bez dorsza dzieje Norwegii wyglądałyby zupełnie inaczej.
W muzeum nie zabraknie również spojrzenia w przyszłość. Jedna z części wystawy poświęcona będzie zmianom klimatycznym, ocieplaniu się mórz oraz wpływowi tych zjawisk na migracje ryb i przyszłość społeczności żyjących z morza. Organizatorzy chcą pokazać, jak współczesna Norwegia próbuje pogodzić rozwój gospodarczy z ochroną zasobów oceanicznych.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ: Skrei. Jak smakuje i dlaczego Norwegowie na niego czekają?
SKREI będzie częścią większego kompleksu obejmującego także Lofoten Aquarium, Muzeum Lofotów oraz Galerię Espolina. Wspólny projekt ma stać się jedną z największych atrakcji turystycznych północnej Norwegii i przyciągać nawet ponad 100 tysięcy odwiedzających rocznie.
Dla wielu mieszkańców północy nowe muzeum ma jednak znaczenie większe niż turystyka. To opowieść o rybie, która przez stulecia dawała pracę tysiącom rodzin i pozostaje jednym z najważniejszych symboli norweskiego wybrzeża.