Partia Høyre proponuje wprowadzenie nowego „kontraktu obywatelskiego” dla nowoprzybyłych imigrantów objętych programem integracyjnym. Jego podpisanie miałoby być warunkiem udziału w programie wprowadzającym oraz otrzymania świadczenia integracyjnego. Propozycja zakłada możliwość sankcji finansowych, a w skrajnych przypadkach także wpływających na prawo stałego pobytu i obywatelstwo.
Tage Pettersen, rzecznik Høyre ds. polityki imigracyjne podkreśla, że nowy kontrakt ma być realnym narzędziem integracji, a nie jedynie „deklaracją bez konsekwencji”.
Kontrakt działający w obie strony
Zgodnie z propozycją Høyre kontrakt obywatelski miałby charakter dwustronny. Oznacza to, że jasno określałby zarówno obowiązki uchodźców, jak i zobowiązania państwa oraz gmin.
Od nowo przybyłych wymagano by m.in.:
- podpisania kontraktu jako warunku udziału w programie wprowadzającym i otrzymania świadczenia integracyjnego,
- aktywnego uczestnictwa w nauce języka norweskiego, z wymogiem postępów i zdania egzaminów,
- ukończenia obowiązkowego kursu obywatelskiego obejmującego historię Norwegii, strukturę społeczną, wartości demokratyczne oraz wiedzę o rynku pracy,
- aktywnego poszukiwania pracy lub edukacji od pierwszego dnia pobytu, na zasadach podobnych do osób zarejestrowanych w urzędzie pracy Nav.
Po stronie gmin i instytucji publicznych znalazłyby się m.in.:
- obowiązek przekazywania jasnych informacji o prawach i obowiązkach od pierwszego dnia,
- ocena kompetencji językowych, wykształcenia, doświadczenia zawodowego i stanu zdrowia po przyjeździe,
- przygotowanie indywidualnego planu integracji, dostosowanego do możliwości i celów danej osoby.
Sankcje za niewywiązywanie się z umowy
Najbardziej kontrowersyjnym elementem propozycji są sankcje. Høyre chce, by brak realizacji zobowiązań mógł skutkować między innymi obniżeniem lub utratą świadczeń integracyjnych, w poważnych przypadkach – odmową prawa stałego pobytu oraz brakiem możliwości uzyskania obywatelstwa norweskiego.
– Nie chodzi tylko o obecność na kursach, ale o realne efekty, takie jak zdanie egzaminu językowego i aktywne poszukiwanie pracy – podkreśla Pettersen.
Wzorem duńskiej deklaracji i pobytu i samodzielnego utrzymania
Høyre postuluje również objęcie kontraktem szerszej grupy osób niż przewiduje rządowa deklaracja integracyjna. Inspiracją ma być duńska deklaracja duńska pobytu i samodzielnego utrzymania, która obejmuje także osoby przyjeżdżające w ramach łączenia rodzin z uchodźcami.
Partia chce, aby Storting zobowiązał rząd do wprowadzenia kontraktu obywatelskiego opartego na wzajemnych zobowiązaniach i powiązania jego realizacji z prawami do stałego pobytu i obywatelstwa. Chce także wprowadzenia wyraźnych konsekwencji za niewywiązywanie się z obowiązków integracyjnych.
Instytucje krytykują
Propozycje dotyczące sankcji spotykają się jednak z szeroką krytyką. W trakcie rządowych konsultacji nad podobnymi rozwiązaniami wiele instytucji zgłosiło zastrzeżenia.
Związek Gmin Norweskich (KS) ostrzega, że nakładanie sankcji przez gminy oznaczałoby, że jednostki zamiast zajmować się integracją, będą musiały skoncentrować się na kontroli i nadzorze. Obawy zgłasza również Nav, który ostrzega przed negatywnymi skutkami sankcji za niepodpisanie lub naruszenie deklaracji,
Z kolei Związek Nauczycieli (Utdanningsforbundet), twierdzi, że nowo przybyli często są zobowiązani do podpisania dokumentów, których znaczenia nie są w stanie w pełni zrozumieć na wczesnym etapie pobytu.
Kirkens Bymisjon podkreśla natomiast, że nie sprzeciwia się deklaracji integracyjnej jako narzędziu informacyjnemu, ale ma wątpliwości wobec represyjnego charakteru sankcji.
„Coś trzeba zmienić”
Høyre przyjmuje krytykę, ale podkreśla konieczność reform.
Pettersen powołuje się na dane Norweskiego Urzędu Statystycznego (SSB), według których ponad połowa nowoprzybyłych uchodźców korzysta z pomocy społecznej.
– Najważniejsze jest to, że obecnie system nie działa wystarczająco dobrze – mówi polityk.
Høyre planuje przedstawić swój wniosek w Stortingu w najbliższym czasie i liczy na poparcie większości parlamentarnej.
Może Cię zainteresować:
Rząd chce mocnego cięcia świadczeń dla uchodźców
