Norwegia przeznaczy miliard koron na międzynarodowy program przygotowujący świat na przyszłe epidemie i pandemie. Jednym z najważniejszych celów jest radykalne skrócenie czasu potrzebnego na stworzenie szczepionki. Ambicja jest ogromna: zamiast wielu miesięcy czy lat naukowcy mają być gotowi działać w perspektywie około 100 dni.
Norweski rząd ogłosił 21 września, że przeznaczy 1 miliard koron na kolejną strategiczną fazę działalności CEPI – Coalition for Epidemic Preparedness Innovations.
Pieniądze będą przeznaczone na realizację programu CEPI 3.0 obejmującego lata 2027–2031.
– Pandemie nie znają granic. Dlatego potrzebujemy silnej współpracy międzynarodowej, która umożliwi szybkie opracowanie szczepionek i innych środków medycznych, kiedy pojawią się nowe zagrożenia dla zdrowia – powiedział minister rozwoju międzynarodowego Åsmund Aukrust.
Norweska deklaracja została ogłoszona podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
Czym jest CEPI?
CEPI powstało w 2017 roku, a jego siedziba znajduje się w Oslo. To międzynarodowe partnerstwo łączące państwa, instytucje badawcze, organizacje społeczne, fundacje i sektor prywatny.
Jego zadaniem jest przyspieszanie prac nad szczepionkami i innymi rozwiązaniami medycznymi przeciwko chorobom, które mogą doprowadzić do epidemii lub pandemii.
Norwegia od początku należy do najważniejszych państw wspierających organizację.
Kiedy pod koniec 2019 roku pojawił się nowy koronawirus, świat rozpoczynał prace nad szczepionką praktycznie od zera. Według CEPI pierwsze skuteczne szczepionki przeciwko COVID-19 zaczęto podawać 326 dni po udostępnieniu sekwencji genetycznej wirusa. Było to bezprecedensowo szybkie tempo.
CEPI zakłada, że powstrzymanie pandemii wymaga jeszcze szybszych działań.
Następnym razem: 100 dni
Dlatego jednym z najważniejszych elementów strategii CEPI jest 100 Days Mission – Misja 100 dni.
Założenie jest proste, choć technologicznie niezwykle ambitne.
Jeżeli w przyszłości pojawi się nowy wirus mogący doprowadzić do pandemii, świat powinien być przygotowany do stworzenia bezpiecznej, skutecznej i dostępnej szczepionki w ciągu około 100 dni od rozpoznania zagrożenia.
Nie oznacza to, że po dokładnie 100 dniach miliony ludzi będą już zaszczepione.
CEPI definiuje ten cel jako osiągnięcie punktu, w którym szczepionka będzie gotowa do początkowej autoryzacji oraz rozpoczęcia produkcji na dużą skalę.
To nieco ponad trzy miesiące na proces, który wcześniej mógł trwać latami.
Cel 100 dni został poparty przez państwa G7 i G20.
Jak można przygotować szczepionkę na wirusa, którego jeszcze nie znamy?
CEPI nie zakłada, że naukowcy przewidzą dokładnie, jaki wirus wywoła kolejną pandemię.
Strategia polega między innymi na przygotowywaniu platform technologicznych, które można szybko dostosować do nowego patogenu.
Doświadczenie COVID-19 pokazało potencjał takiego podejścia. Technologie takie jak mRNA pozwalają zmienić część instrukcji wykorzystywanej do stworzenia szczepionki bez konieczności projektowania całego procesu od początku.
CEPI chce rozwijać kilka rodzajów takich platform oraz przygotowywać je wcześniej pod względem technologicznym, produkcyjnym i regulacyjnym.
Drugim elementem jest poznawanie całych rodzin wirusów, które mogą stanowić zagrożenie epidemiczne.
Dzięki temu w przypadku pojawienia się nowego wirusa naukowcy nie musieliby zaczynać pracy od pustej kartki.
„Disease X”, czyli choroba, której jeszcze nie znamy
W strategiach przygotowania pandemicznego pojawia się również pojęcie Disease X.
Nie jest to nazwa konkretnej choroby.
Określa hipotetyczną, nieznaną jeszcze chorobę zakaźną, która w przyszłości może spowodować poważną epidemię lub pandemię.
CEPI przygotowuje technologie właśnie z myślą o sytuacji, w której pojawi się wirus, którego dzisiaj nie znamy.
Organizacja prowadzi równocześnie prace dotyczące znanych zagrożeń, takich jak wirusy Lassa, Nipah czy gorączki doliny Rift.
Ile pieniędzy potrzebuje CEPI?
Norweski miliard jest częścią znacznie większego międzynarodowego finansowania.
Realizacja całej strategii CEPI 3.0 na lata 2027–2031 ma kosztować około 3,6 miliarda dolarów.
Organizacja informuje, że około 1,1 miliarda dolarów było już wcześniej zabezpieczone lub zadeklarowane. Dlatego CEPI poszukuje kolejnych 2,5 miliarda dolarów finansowania.
Norwegia zadeklarowała teraz równowartość około 106 mln dolarów, czyli miliard koron.
Tego samego dnia nowe wsparcie zapowiedziała również Wielka Brytania – do 100 mln funtów. Etiopia zadeklarowała kontynuację swojego finansowego wsparcia dla organizacji.
– Pandemia COVID-19 pokazała, jak kluczowe znaczenie mają międzynarodowa współpraca, badania i innowacje, kiedy świat staje w obliczu nowych kryzysów zdrowotnych – podkreśla Åsmund Aukrust.
Norwegia zdecydowała, że za tę gotowość warto zapłacić teraz, przeznaczając na lata 2027–2031 nią miliard koron.