Sezon grzybowy rozpoczęty. W Norwegii trwa zwykle od sierpnia do późnej jesieni.
Grzybobranie łączy ruch na świeżym powietrzu z możliwością zebrania świeżych składników do przygotowania obiadu. Ubiegłoroczny sezon obfitował w udane zbiory. Jaki będzie ten? Oby bezpieczny!
Wycieczka do pobliskiego lasu – do tego zachęcamy wraz z Frilutslivets År!
Prosta zasada mówi: im starszy las, tym więcej grzybów. Jeśli jest mech, to często oznacza, że w okolicy rośnie dużo grzybów, ponieważ lubią one wilgoć. Jeśli natomiast teren jest suchy, lepiej szukać gdzie indziej.
Smacznie i bezpiecznie
W Norwegii natrafimy zarówno na grzyby popularne w całej Europie, jak i typowo skandynawskie. Wybierzcie się na grzyby – poniżej znajdziecie przydatne linki i inne praktyczne informacje.
Eksperci przypominają, by grzybiarze realistycznie oceniali swoją wiedzę i korzystali z pomocy w identyfikacji gatunków. W Norwegii działają stacje kontroli grzybów, a także nowoczesne narzędzia cyfrowe, które mogą uratować zdrowie, a nawet życie.
Grzyby jadalne
Borowik szlachetny (łac. Boletus edulis, norw. steinsopp) – ceniony za orzechowy smak. Jeden z najsmaczniejszych leśnych grzybów. Kapelusz o różnych różne odcienie brązu, od spodu z gąbeczką, trzon ma jasnobrązowy.
Można go pomylić z koźlarzem pomarańczowożółtym (łac. Leccinum versipelle, norw. rødskrubb) – który wymaga gotowania przez minimum 15 minut i uznawany jest za grzyba warunkowo jadalnego. Niedogotowany czy niedosmażony może powodować mdłości, bóle brzucha i inne dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Kapelusz koźlarza ma barwę od pomarańczowej do czerwonobrązowej, od spodu ma gąbeczkę. Rośnie na jasnym trzonie, który jest pokryty charakterystycznymi drobnymi, czarnymi łuseczkami. Miąższ po przecięciu ciemnieje. Znaleźć go możesz pod brzozami.
Pieprznik jadalny (łac. Cantharellus cibarius, norw. kantarell) – złocistożółty, o delikatnym aromacie. Żółty, mięsisty, lejkowaty kapelusz, z żeberkami rozwidlającymi się w kształcie litery „Y”.
Jaskrawożółta kurka to jeden z najpewniejszych grzybów, jakie można znaleźć w norweskich lasach Nazywana także „leśnym złotem” nadaje się do wielu potraw – jajecznicy, risotto, smażony z cebulą świetnie smakuje jako dodatek do chleba.
Kurek najlepiej szukać w starych lasach świerkowych i brzozowych, w miejscach z mniejszym nasłonecznieniem. Grzyby te potrzebują wilgoci i często rosną na mchu. Pamiętaj, jeśli znajdziesz jedną kurkę, dobrze poszukaj w okolicy, bo zwykle rosną w skupiskach.
Pieprznik trąbkowy (Craterellus tubaeformis, norw. traktkantarell) – świetny do suszenia.
Kapelusz ma żółtobrązowy do szarobrązowego, pofalowany, z lekkim wgłębieniem pośrodku. Blaszki na spodzie rozwidlone, barwy od żółtej do szarawożółtej. Trzon żółty do żółtobrązowego, pusty w środku, gładki. Rośnie w wilgotnych miejscach w lasach iglastych. Podobny do kurki, również jadalnej.
Uwaga: grzyb ten można pomylić z trującymi zasłonakami, które zawierają uszkadzające nerki orelaniny – ich opis znajdziesz w dalszej części tekstu.
Kolczak obłączasty (łac. Hydnum repandum, norw. blek piggsopp) – spód pokrywają kolce zamiast blaszek, które łatwo odpadają przy dotyku. Kapelusz ma wypukły, nieregularny, jędrny i mięsisty. Charakteryzuje się lekko orzechowym smakiem.
Kolce to ich pewny znak rozpoznawczy.
Naziemek białawy (łac. Albatrellus ovinus nor. fåresopp) ma płaski kapelusz o kolorze od siwożółtawego przez ochrowobrązowy do cytrynowooliwkowy.
Spód ma biały, przy zadrapaniu jednak staje się żółtozielony. To samo samoistnie dzieje się przy starszych okazach. Trzon jest biały, krótki, gładki często ustawiony niecentrycznie. Grzyb ten lubi rosnąć w lasach świerkowych pokrytych mchem. W Polsce ma status zagrożonego wymarciem.
Łatwo jest go rozpoznać i warto wypróbować w kuchni ze względu na duże walory smakowe i migdałowy aromat. Jeśli spód grzyba nie zmienia koloru, to mogliśmy natrafić na naziemka ceglastego (łac. Albatrellus confluens, nor. franskbrødsopp). Mimo że niesmaczny, nie jest również trujący.
Grzyby trujące
Muchomor sromotnikowy (łac. Amanita phalloides, nor. grønn fluesopp) – śmiertelnie trujący, o słodkawym smaku.
Kapelusz może być zielony, brązowy lub żółty. Blaszki i trzon są białe. Trzon ma pierścień, lecz może on odpaść.
Zasłonak rudy (Cortinarius orellanus, nor. butt giftslørsopp) i zasłonak czerwony (łac. Cortinarius rubellus, nor. spiss giftslørsopp) – to najczęściej w występujące w Norwergiizasłonaki. Zawierają orelaninę, która uszkadza nerki.
Muchomor jadowity (łac. Amanita virosa, nor. hvit fluesopp) – Cały grzyb jest biały – kapelusz, trzon, blaszki i miąższ. Trzon ma pierścień, lecz ten może odpaść. Powszechnie występuje w norweskich lasach. Silnie toksyczny.
Rozbudowaną listę trujących grzybów znajdziesz na stronie: FHI
Przegląd grzybów występujących w Norwegii możecie znaleźć: tutaj
Zrzut ekranu soppognyttevekster.no
Stacje kontroli grzybów w Norwegii
Każdej jesieni około 300 ekspertów grzybów z Norweskiego Związku Grzybów i Roślin Użytkowych (Norges sopp- og nyttevekstforbund) kontroluje grzyby w całym kraju. Każdego roku sprawdzają oni tysiące koszyków z grzybami. Przeciętnie w co dziesiątym z nich znajdują się grzyby trujące!
W ciągu jednego sezonu przez kontrole grzybów może przewinąć się ponad 20 000 osób. Zdarzają się kolejki. Kontroler całkowicie opróżnia koszyk, żeby upewnić się, że pod warstwą jadalnych grzybów nie kryją się trujące. Następnie sortuje zawartość na grzyby jadalne i niejadalne. Można dowiedzieć się o cechach, na które warto zwracać uwagę, oraz o najlepszych sposobach przygotowania lub przechowywania znalezionych gatunków. Kontrolerzy wyrzucają grzyby, których nie powinno się spożywać. Niektóre są tak trujące, że trzeba wyrzucić wszystkie grzyby, które miały z nimi kontakt – mówią eksperci i zalecają pakowanie niepewnych okazów do osobnej torebki lub pojemnika w koszyku.
Unikanie zbierania młodych, niewyrośniętych grzybów – również zmniejsza ryzyko pomyłki – te bowiem trudno poprawnie zidentyfikować.
Związek działa od 1903 roku i każdego roku prowadzi kursu zakończone egazminami. Dają one uprawnienia do przeprowadzania kontroli grzybów i umiejętności, którymi można wspierać grzybiarzy.
Gdzie i kiedy odbywają się kontrole grzybów? Sprawdź: tutaj
Cyfrowa kontrola grzybów (digital soppkontroll)
W 2017 roku Norweski Związek Grzybów i Roślin Użytkowych uruchomił aplikację mobilną Digital soppkontroll (Cyfrowa kontrola grzybów). Użytkownicy aplikacji mogą przesyłać zdjęcia grzybów do kontrolerów i uzyskać identyfikację około 40 różnych gatunków. Aplikacja działa codziennie po południu i wieczorem przez cały sezon.
Jeśli szukasz konkretnego gatunku grzyba, skorzystaj z mapy: artskart.artsdatabanken.no
