16 marca swoje święto obchodzą Kwenowie. Czyli właściwie kto?
Kwenowie (albo „norwescy Finowie”, bo część woli nazwę „norskfinner”) to jedna z pięciu mniejszości narodowych Norwegii. Kwenowie tu mieszkający są potomkami fińskich osadników, głównie z XVIII i XIX wieku. Osadnicy ci napływali w związku z pracą, najczęściej w rybołówstwie, rolnictwie i przemyśle wydobywczym.
Według szacunków żyje ich dziś w Norwegii od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy. Za najbardziej znanego Kwena należy uznać Leonharda Seppalę, medalistę olimpijskiego i uczestnika jednej z wypraw polarnika Roalda Amundsena.
Historia kweńsko-norweska jest dość skomplikowana. Początkowo władze państwowe patrzyły na osiedlających się Kwenów przychylnie, a konfilkty wydarzały się na poziomie lokalnym, głównie z Saamami (choć i tu dochodziło do współpracy, a nawet mieszanych małżeństw). Z czasem – gdy w Norwegii kwestia narodowa zaczęła robić się bardziej paląca – prawodawstwo zaczęło przyjmować coraz bardziej dyskryminacyjny charakter. W ramach polityki norwegizacji w II połowie XIX wieku zakazano używania kweńskiego w szkołach i kościołach, a od 1902 roku – przynajmniej oficjalnie, bo praktyka była różna – tylko osoby posługujące się językiem norweskim mogły kupować ziemię.
Dziś po tych przepisach nie ma oczywiście od dawna śladu, a państwowa Komisja Prawdy i Pojednania w 2024 roku uwzględniła Kwenów wśród grup przeproszonych za norwegizację. Kwenowie znów mogą swobodnie pielęgnować swoją kulturę. Status mniejszości narodowej uzyskali w 1998 roku, a w 2005 ich język – kweński – otrzymał status języka mniejszościowego. Od roku 2009 Kwenowie używają też własnej flagi – w kolorze granatowym, z żółto-czerwonym motywem kwiatowym.
Jak przebiega świętowanie? W wielu miejscach Norwegii odbywają się dziś seminaria, a ponadto wiesza się flagi i przysłuchuje koncertom. Ponadto w niektórych kościołach kazania lub modlitwy wygłaszane są dzisiaj po kweńsku. Świętuje się nie tylko na północy kraju. W Oslo, w restauracji parlamentu, można dziś raczyć się tradycyjnym kweńskim ciastem do herbaty. O święcie nie zapomniał również rząd – Bjørnar Skjæran, minister ds. samorządu terytorialnego, zdradził w dzisiejszym przemówieniu, że 24 kwietnia zostanie przedstawiony nowy plan ochrony języka kweńskiego.
A dlaczego Kwenowie świętują akurat dziś? 16 marca przypada rocznica powstania pierwszej kweńskiej organizacji, do czego doszło w 1984 roku.
Hyvvää kväänikansan päivä!