Powodzie, fale upałów, przerwy w dostawie prądu, wielkie pożary czy ekstremalne opady śniegu i deszczu – Kristiansand przygotowuje się na sytuacje, które wraz ze zmianami klimatu mogą występować coraz częściej. W ramach międzynarodowego projektu ClimaResponse gmina pracuje nad nowym sposobem reagowania na kryzysy. Ważnym elementem jest uwzględnienie osób, które podczas katastrof mogą potrzebować szczególnego wsparcia.
Jak przygotować miasto na powódź, jeśli część mieszkańców ma trudności z poruszaniem się? Co zrobić podczas długotrwałej awarii prądu i internetu? Jak dotrzeć z informacją do osób, które z różnych powodów mogą mieć problem z zastosowaniem się do standardowych komunikatów kryzysowych?
To właśnie takie pytania są jednym z punktów wyjścia projektu ClimaResponse, w którym uczestniczy gmina Kristiansand.
Projekt zakłada, że skuteczne przygotowanie na kryzysy klimatyczne nie może ograniczać się do infrastruktury, służb ratunkowych i procedur. Trzeba również uwzględnić rzeczywiste potrzeby mieszkańców – szczególnie tych, którzy w sytuacji kryzysowej są najbardziej narażeni.
Dzieci, osoby z niepełnosprawnościami i przewlekle chore
W komunikacie gmina wymienia między innymi dzieci, osoby z niepełnosprawnościami oraz osoby z problemami zdrowotnymi. Ich doświadczenia mają pomóc służbom i samorządom lepiej zrozumieć, jakie bariery pojawiają się podczas katastrof i jak można im zapobiegać.
Założenie jest proste: jeśli plany kryzysowe powstają również w oparciu o doświadczenia, potrzeby i wiedzę ludzi najbardziej narażonych na konsekwencje zmian klimatycznych, można skuteczniej ograniczyć ryzyko podczas rzeczywistego kryzysu.
Kristiansand kieruje częścią międzynarodowego projektu
ClimaResponse jest trzyletnim międzynarodowym przedsięwzięciem. Bierze w nim udział 12 partnerów projektowych oraz osiem organizacji z siedmiu krajów.
Celem jest zwiększenie odporności klimatycznej gmin i władz regionalnych w regionie Morza Bałtyckiego poprzez opracowywanie praktycznych narzędzi, nowych metod działania i rozwiązań pozwalających ograniczać ryzyko katastrof.
Projekt otrzymał z Unii Europejskiej 3 mln euro, z czego gminie Kristiansand przypadnie 200 tys. euro w ciągu trzech lat.
Kristiansand kieruje obecnie jednym z podprojektów. Jego zadaniem jest stworzenie i przetestowanie międzysektorowej grupy ds. gotowości kryzysowej. Ma ona analizować, w jaki sposób zmiany klimatu i katastrofy środowiskowe mogą uderzyć w gminę oraz kto powinien uczestniczyć w reagowaniu na poszczególne rodzaje kryzysów.
W takich zespołach mogą znaleźć się przedstawiciele służb ratunkowych, gminy, władz województwa Agder, Obrony Cywilnej oraz innych instytucji i organizacji potrzebnych w konkretnej sytuacji.
Powódź, upał i brak prądu
Kristiansand nie ogranicza się do tworzenia planów na papierze. Gmina wraz z partnerami przeprowadziła już ćwiczenia dotyczące powodzi, fali upałów oraz przerw w dostawie energii elektrycznej i ogrzewania sieciowego.
Jednym z ważnych tematów jest również sytuacja, w której przestają działać jednocześnie prąd, internet i systemy komunikacji. To właśnie wtedy możliwość szybkiego dotarcia do wszystkich mieszkańców staje się szczególnie istotna.
Kolejnymi scenariuszami mają być duży pożar oraz ekstremalna pogoda związana z intensywnymi opadami deszczu i śniegu. Przy ćwiczeniach dotyczących pożaru wykorzystane zostaną m.in. doświadczenia z wielkiego pożaru w Krokstadelva w Drammen tego lata.
Kristiansand ma ponadto pomagać litewskim samorządom Klaipeda i Skuodas w tworzeniu systemów gotowości kryzysowej oraz podobnych międzysektorowych zespołów.
Polska Ustka pokazuje, jak można ćwiczyć z mieszkańcami
Ciekawym elementem projektu jest również doświadczenie Ustki w Polsce, jednej z czterech gmin wspieranych przez ClimaResponse w rozwijaniu metod angażowania mieszkańców w przygotowania do zmian klimatycznych.
W Ustce zorganizowano kampanie informacyjne oraz szkolenia, podczas których wykorzystywano praktyczne ćwiczenia i symulacje. W działania włączono administrację publiczną, służby ratunkowe, przedsiębiorców oraz lokalną społeczność.
Przy pomocy mobilnych symulatorów zagrożeń mieszkańcy uczyli się między innymi, jak chronić dom i najbliższych przed pożarem oraz zatruciem tlenkiem węgla. Wykorzystywano także modele domu, lasu i jeziora pokazujące, jak pozornie zwyczajne sytuacje mogą przerodzić się w poważne zagrożenie.
„Storm i Ustka” – kryzys na próbę
Jednym z ćwiczeń była symulacja „Storm i Ustka”. Pracownicy instytucji publicznych i służb ratunkowych, przedsiębiorcy, przedstawiciele mediów oraz lokalnych biur turystycznych musieli podejmować szybkie decyzje i współpracować tak, jak podczas prawdziwego kryzysu.
Efektem działań było również przygotowanie listy kontrolnej i broszury dla mieszkańców, wyjaśniających, jak przygotować się na ekstremalną pogodę oraz inne sytuacje kryzysowe.
Odporne miasto to takie, które pamięta o wszystkich
Projekt pokazuje zmianę w myśleniu o bezpieczeństwie klimatycznym. Odporność miasta nie oznacza już wyłącznie odpowiedniej infrastruktury, sprawnych służb czy zapasowych źródeł energii. Równie ważne jest pytanie, czy w chwili kryzysu informacja, pomoc i możliwość ewakuacji rzeczywiście będą dostępne dla wszystkich mieszkańców.
Dla wielokulturowego Kristiansand może to oznaczać także potrzebę zwrócenia uwagi na osoby, które słabiej znają norweski lub nie wiedzą, gdzie szukać wiarygodnych informacji w sytuacji kryzysowej. To aspekt szczególnie istotny również dla mieszkających w regionie Polaków i innych imigrantów.