Gdy przestaje się stosować leki odchudzające nadwaga wraca, a wraz z nią choroby współistniejące.
Leki odchudzające zostały okrzyknięte cudownym środkiem i szturmem zdobyły świat. Sprawiają bowiem, że kilogramy szybko znikają.
Badania wskazują na fakty, które nie dają podstaw do zachwytu: w Danii około połowa osób, które zaczęły stosowanie leku, przerywa terapię w ciągu pierwszego roku. Wówczas kilogramy wracają.
Jak podaje videnskap.dk od czasu wprowadzenia Wegovy na rynek pod koniec 2022 roku, 119 039 Duńczyków zrealizowało receptę. Kolejne badanie wskazało, że „efekt odstawienia” jest podobny w przypadku różnych typów leków na odchudzanie. Chodzi tu o efekt jo-jo.
Z kolei badanie naukowców z Uniwersytetu Oksfordzkiego, opublikowane w BMJ, pokazuje, że przeciętnie osoby odzyskują całą utraconą wagę w ciągu 18 miesięcy od odstawienia leków odchudzających. To blisko cztery razy szybciej niż przyrost masy ciała obserwowany po zakończeniu programów odchudzania opartych na diecie i aktywności fizycznej.
400–800 gramów miesięcznie
Badanie, którego uczestnicy przyjmowali leki średnio przez 39 tygodni, opiera się na kilkudziesięciu wcześniejszych analizach dotyczących leków odchudzających. Obejmuje łącznie 9341 uczestników.
Wynik: osoby, które przerwały leczenie, przybierały od 0,4 do 0,8 kilograma miesięcznie, a choroby współistniejące wracały. Są to między innymi cukrzyca typu II, nadciśnienie, stłuszczenie wątroby, choroby sercowo-naczyniowe, obturacyjny bezdech senny, choroby zwyrodnieniowe stawów oraz zwiększone ryzyko wielu nowotworów. Ponadto występowały negatywne skutki psychologiczne związane z szybkim przyrostem masy ciała.
W efekcie pojawiają się głosy, że leki odchudzające powinny być przepisywane wyłącznie wraz z szerokim programem wsparcia.
– Powinien on obejmować wsparcie psychologiczne, pomagające pracować nad przyczynami przybierania na wadze. Dodatkowo program powinien zawierać doradztwo żywieniowe i wsparcie aktywności fizycznej — komentuje dr Christoffer Clemmensen z Centrum Metabolizmu na Uniwersytecie Kopenhaskim po zapoznaniu się z nowym badaniem.
Autorzy badania podkreślają, że to nie leki powodują ponowny przyrost masy ciała. To odzwierciedla naturę otyłości jako choroby przewlekłej z nawrotami.
Aktywność fizyczna może utrzymać efekt odchudzania?
Badania prowadzone przez Signe Sørensen Torekov z Uniwersytetu Kopenhaskiego sugerują, że osoby odstawiające leki na odchudzanie przybierają na wadze — chyba że utrzymują regularną, intensywną aktywność fizyczną. Zespół wykazał, że około dwóch godzin treningu tygodniowo może pomóc ograniczyć ten efekt.
Jednak część naukowców podchodzi do tych wniosków z ostrożnością. Wskazują, że nawet przy zdrowym stylu życia, codziennych ćwiczeniach i wsparciu dietetycznym, masa ciała często rośnie po zakończeniu terapii farmakologicznej.
Przegląd badań opublikowany przez duńskich naukowców potwierdza te wątpliwości: mniej niż 5 procent osób jest w stanie długoterminowo utrzymać niższą wagę wyłącznie dzięki zmianom stylu życia. Eksperci ostrzegają również, że nadmierne upraszczanie tego problemu może prowadzić do poczucia winy i stygmatyzacji u osób, którym nie udaje się utrzymać efektów odchudzania.
Leki odchudzające są na całe życie?
Te ustalenia wzmacniają przekonanie części specjalistów, że leczenie otyłości może wymagać długotrwałego, a nawet dożywotniego stosowania leków takich jak semaglutyd. Clemmensen porównuje je do terapii stosowanych w przypadku nadciśnienia, cukrzycy czy wysokiego cholesterolu, które zazwyczaj wymagają stałego przyjmowania leków.
Inni eksperci pozostają jednak bardziej powściągliwi. Wciąż brakuje danych dotyczących długoterminowych skutków takich terapii, w tym ich wpływu na mikrobiom jelitowy, masę mięśniową oraz zdrowie psychiczne.
Bez rozwiązania podstawowych przyczyn otyłości — takich jak środowisko żywieniowe i czynniki psychologiczne — farmakoterapia może okazać się jedynie rozwiązaniem tymczasowym.