Dyplom uczelni nie zawsze oznacza w Norwegii pracę odpowiadającą wykształceniu. Aż 40 procent pracujących imigrantów z wyższym wykształceniem wykonuje zawody, które takiego wykształcenia nie wymagają. To około 93 tysiące osób. Różnica jest widoczna również w zarobkach – osoby pracujące poniżej kwalifikacji zarabiają medianowo ponad 22 tysięcy koron miesięcznie mniej niż pozostali wysoko wykształceni imigranci.
Najnowsze dane norweskiego urzędu statystycznego SSB pokazują skalę problemu, który wielu migrantów w Norwegii zna z własnego doświadczenia: zdobyte wcześniej wykształcenie i kompetencje nie zawsze przekładają się na wykonywaną pracę.
W 2025 roku około 93 tysiące pracujących imigrantów z wyższym wykształceniem wykonywało zawód, który według klasyfikacji SSB nie wymagał wyższego wykształcenia. Stanowili oni 40 procent pracujących imigrantów posiadających takie wykształcenie.
Problem nie jest nowy. W ciągu ostatniej dekady odsetek ten utrzymywał się na wysokim poziomie – od 38 procent w 2023 roku do 43 procent w 2017 roku.
Ponad 22 tys. koron różnicy miesięcznie
Konsekwencje niedopasowania kwalifikacji do wykonywanej pracy szczególnie wyraźnie widać w wynagrodzeniach.
W 2025 roku mediana miesięcznego wynagrodzenia imigrantów z wyższym wykształceniem, którzy wykonywali pracę odpowiadającą poziomowi ich kwalifikacji, wynosiła 66 150 koron brutto.
W przypadku wysoko wykształconych imigrantów pracujących w zawodach niewymagających wyższego wykształcenia było to 43 840 koron.
Różnica wynosi więc 22 310 koron miesięcznie. Wynagrodzenie pierwszej grupy było niemal 51 procent wyższe. Dane dotyczą wynagrodzenia brutto z głównego miejsca pracy.
Nie oznacza to jednak, że każda osoba pracująca poniżej swoich kwalifikacji „traci” dokładnie 22 tysięcy koron miesięcznie. SSB porównuje mediany wynagrodzeń dwóch dużych grup pracowników. Na wysokość pensji wpływają również m.in. zawód, branża, staż pracy czy długość pobytu w Norwegii.
Gdy praca odpowiada kwalifikacjom, różnica płac niemal znika
Jeden z najciekawszych wniosków z analizy pojawia się, gdy SSB porównuje wysoko wykształconych imigrantów z pozostałą częścią ludności.
Jeżeli imigrant wykonuje pracę na poziomie odpowiadającym jego wykształceniu, różnicy płacowej praktycznie nie ma.
Mediana wynagrodzenia wynosiła:
66 150 NOK – imigranci,
65 250 NOK – pozostali mieszkańcy.
W tej grupie mediana wynagrodzenia imigrantów była więc nawet o 1,4 procenta wyższa. W ciągu ostatnich dziesięciu lat różnica między tymi grupami wahała się od -0,7 do +1,4 procenta
Inaczej wygląda sytuacja osób pracujących poniżej kwalifikacji. Mediana ich miesięcznego wynagrodzenia wynosiła 43 840 NOK wśród imigrantów i 49 340 NOK wśród pozostałej ludności. To różnica 12,5 procenta na korzyść tej drugiej grupy.
Sklepy, hotele i restauracje
Gdzie najczęściej pracują osoby, których poziom wykształcenia przewyższa wymagania wykonywanego zawodu?
Największą grupę – około 31 tysięcy osób – SSB odnotował w handlu oraz branży hotelarskiej i gastronomicznej.
Kolejne około 21 tysięcy wysoko wykształconych imigrantów pracujących poniżej kwalifikacji było zatrudnionych w sektorze zdrowia i usług społecznych. Jednocześnie w tej samej branży pracowało około 34 tysiące imigrantów z wyższym wykształceniem wykonujących zawody bardziej odpowiadające poziomowi ich kwalifikacji.
Co właściwie oznacza „praca poniżej kwalifikacji”?
W analizie SSB pojęcie to ma konkretne znaczenie statystyczne. Za osobę pracującą poniżej kwalifikacji uznawany jest pracownik, który ukończył studia wyższe, ale wykonuje zawód, który normalnie takiego poziomu edukacji nie wymaga.
Do wyższego wykształcenia SSB zalicza m.in. studia licencjackie, magisterskie oraz doktoranckie.
Co ważne, nie chodzi o zgodność kierunku studiów z wykonywanym zawodem. Osoba może pracować w innej dziedzinie niż ta, którą studiowała, ale jeżeli stanowisko wymaga porównywalnego poziomu kompetencji, nie zostanie w tej statystyce uznana za pracującą poniżej kwalifikacji.
Analiza obejmuje osoby w wieku 20–66 lat, mieszkające w Norwegii, posiadające wyższe wykształcenie i będące pracownikami, nie uwzględnia jednak imigrantów mieszkających w Norwegii krócej niż dwa lata ani osób samozatrudnionych.
Sytuacja migrantów z UE się poprawia
Dane pokazują również istotną różnicę pomiędzy poszczególnymi grupami migrantów.
Wśród imigrantów z krajów UE i kilku innych państw zachodnich udział osób pracujących poniżej kwalifikacji zmniejszał się każdego roku od 2017 roku. Polska znajduje się w tej grupie statystycznej.
Jednocześnie wzrost widoczny w ostatnich latach jest w dużym stopniu związany z napływem uchodźców z Ukrainy, którzy stosunkowo krótko mieszkają w Norwegii. W 2025 roku mediana wynagrodzenia wysoko wykształconych Ukraińców pracujących poniżej kwalifikacji wynosiła 39 210 koron miesięcznie. SSB podkreśla, że wynik ten należy rozpatrywać właśnie w kontekście krótkiego okresu pobytu tej grupy w kraju.
A co z Polakami?
Nowa analiza nie podaje osobnego wskaźnika pracy poniżej kwalifikacji dla osób z Polski – Polacy zostali w niej włączeni do większej grupy krajów UE i państw zachodnich. Nie można więc na podstawie opublikowanego artykułu SSB stwierdzić, że dokładnie 40 procent wysoko wykształconych Polaków w Norwegii pracuje poniżej swoich kwalifikacji.
Wiemy jednak, że w Norwegii mieszka duża grupa Polaków z wyższym wykształceniem. Według danych SSB za 2025 rok wśród 107 688 imigrantów z Polski uwzględnionych w statystyce poziomu wykształcenia 17 035 miało krótsze wykształcenie wyższe, a 15 904 dłuższe wykształcenie wyższe. Łącznie to blisko 33 tysiące osób, czyli około 31 procent tej populacji.
To ważny kontekst również dla polskiej społeczności w Norwegii, szczególnie w kwestii tego, czy norweski rynek pracy potrafi wykorzystać wiedzę, doświadczenie i wykształcenie osób, które już tutaj mieszkają i pracują.