Tromsø pod finansowym nadzorem państwa. Miasto trafiło do rejestru ROBEK

Tromsø znalazło się w rządowym rejestrze ROBEK, obejmującym norweskie gminy mające poważne problemy z finansami. Oznacza to dodatkową kontrolę państwa nad budżetem, zaciąganiem pożyczek i długoterminowymi zobowiązaniami gminy. Na aktualnej liście znajduje się 35 norweskich gmin.

Ministerstwo Samorządu i Rozwoju Regionalnego (Kommunal- og distriktsdepartementet) zaktualizowało rejestr ROBEK 26 sierpnia 2026 roku. Tego dnia wpisano do niego Tromsø oraz Karasjok, natomiast Kautokeino zostało z rejestru wykreślone.

Obecnie ROBEK obejmuje 35 norweskich gmin. W samym regionie Troms znajdują się w nim Tromsø i Kåfjord, natomiast w Finnmark: Sør-Varanger, Vadsø, Karasjok oraz Gamvik.

Dlaczego Tromsø trafiło do ROBEK?

Powodem jest trudna sytuacja finansowa gminy i deficyt narastający w ostatnich latach. Zgodnie z informacją Statsforvalteren i Troms og Finnmark zarówno Tromsø, jak i Karasjok spełniły przesłankę określoną w § 28-1 lit. d norweskiej ustawy komunalnej. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której bilans gminy wykazuje skumulowany deficyt z działalności operacyjnej przekraczający 3 procent jej dochodów operacyjnych.

Tromsø znalazło się nieznacznie powyżej tej granicy.

Sytuacja nie pojawiła się jednak nagle. Gmina informuje, że w 2024 roku skumulowany deficyt wynosił 205,1 mln koron, natomiast w 2025 roku wzrósł do 271,1 mln koron.

Jednocześnie wyniki za 2025 rok pokazują pewną poprawę bieżącej działalności. Skorygowany wynik operacyjny wykazał deficyt 68,8 mln koron, co oznacza poprawę o 208 mln koron w porównaniu z 2024 rokiem.

Problemem pozostaje jednak deficyt nagromadzony w poprzednich latach.

Gmina sama przyznaje, że przez dłuższy czas poziom wydatków był wyższy, niż pozwalały na to jej dochody. Do trudnej sytuacji przyczyniły się również duże inwestycje finansowane w znacznym stopniu kredytami, wysoki poziom zadłużenia oraz rosnące koszty odsetek.

Fundusze rezerwowe gminy zostały już wykorzystane, co dodatkowo ogranicza jej finansowe pole manewru.

Co właściwie oznacza ROBEK?

ROBEK to skrót od Register om betinget godkjenning og kontroll, czyli rejestr gmin i fylkeskommuner objętych warunkową zgodą i kontrolą państwa.

W praktyce nie oznacza to, że państwo „przejmuje” zarządzanie Tromsø. Samorząd nadal decyduje o swoim budżecie i sposobie funkcjonowania miasta, jednak swoboda finansowa gminy zostaje ograniczona.

Po wpisaniu do ROBEK roczny budżet, zaciąganie nowych pożyczek oraz zawieranie długoterminowych umów najmu wymagają kontroli lub zgody Statsforvalteren. Kontrolowany jest również plan działań, który ma doprowadzić finanse gminy z powrotem do równowagi.

Statsforvalteren zapowiedział także dialog z władzami Tromsø dotyczący działań koniecznych do uzdrowienia gospodarki finansowej.

Co to oznacza dla mieszkańców Tromsø?

Sam wpis do ROBEK nie oznacza automatycznie zamknięcia szkół, ograniczenia opieki nad osobami starszymi czy natychmiastowych cięć konkretnych usług publicznych. Oznacza jednak, że Tromsø będzie musiało w kolejnych latach prowadzić znacznie bardziej restrykcyjną politykę finansową. Gmina musi ograniczyć koszty, pokryć nagromadzony deficyt i odbudować stabilność finansową.

Władze Tromsø już wcześniej informowały o konieczności oszczędności i wprowadzenia zmian w sposobie działania gminy. Wśród obszarów, które wykazywały przekroczenia budżetów, znajdowały się m.in. szkoły, usługi zdrowotne i opiekuńcze, rozwój społeczny, infrastruktura oraz administracja. Trzeba podkreślić, że nie oznacza to jednak, że właśnie w tych dziedzinach zostaną przeprowadzone konkretne cięcia. O tym zdecydują dopiero przyszłe budżety i plany oszczędnościowe.

Tromsø musi przygotować plan wyjścia z problemów

Kolejnym ważnym momentem będzie przedstawienie programu działania gminy na lata 2027–2030.

Według danych gminy Tromsø propozycja dyrektora gminy ma zostać przedstawiona na początku listopada. Dokument będzie zawierał wiążący plan działań prowadzących do przywrócenia równowagi finansowej oraz pokrycia całego skumulowanego deficytu. Dopiero po spełnieniu wymogów ustawy i pokryciu nagromadzonego deficytu Tromsø będzie mogło zostać wykreślone z ROBEK.