Dzieci trafiające do pieczy zastępczej są szczególnie narażone na problemy psychiczne, a jednym z najważniejszych czynników pogarszających ich sytuację są częste zmiany miejsca pobytu – wynika z najnowszego raportu norweskich badaczy.
To pierwsze opracowanie, które w tak szerokim zakresie uwzględnia perspektywę samych dzieci dorastających poza domem rodzinnym. Naukowcy przeanalizowali blisko 200 badań z Norwegii i innych krajów, skupiając się na doświadczeniach młodych osób oraz konsekwencjach życia w systemie opieki zastępczej.
Niestabilność jako główne zagrożenie
Z raportu jasno wynika, że największy wpływ na dobrostan dzieci ma liczba przeprowadzek i zmian opiekunów. Każde kolejne przeniesienie wiąże się z utratą relacji, poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji.
Dzieci często muszą zmieniać szkoły, środowisko oraz osoby, z którymi zdążyły nawiązać relacje. W efekcie mogą doświadczać trudności emocjonalnych, problemów z zachowaniem oraz pogorszenia zdrowia psychicznego.
Znaczenie relacji i stabilności
Kluczowe dla rozwoju dzieci są trwałe i bezpieczne relacje z dorosłymi. Ich jakość wpływa nie tylko na bieżące funkcjonowanie, ale również na życie w dorosłości, jak zaznacza w rozmowie z forskning.no Vibeke Krane, współautorka raportu pracująca jako profesor na USN.
Wielu młodych ludzi trafiających do pieczy zastępczej ma już za sobą trudne doświadczenia – brak odpowiedniej opieki, traumę czy niedostatek wsparcia społecznego. Tym bardziej potrzebują oni stabilnego środowiska, które pomoże im odbudować poczucie bezpieczeństwa.
Długofalowe skutki częstych zmian
Częste przeprowadzki mogą prowadzić do poważnych konsekwencji w przyszłości. Wśród nich wymienia się zwiększone ryzyko wykluczenia społecznego, trudności w budowaniu relacji oraz problemy z funkcjonowaniem w dorosłym życiu.
Z drugiej strony stabilne warunki wychowania mogą działać ochronnie, zmniejszając objawy problemów psychicznych i wspierając mentalną odporność dzieci.
Potrzebne zmiany w systemie opieki
Autorzy raportu wskazują, że system opieki nad dziećmi powinien w większym stopniu koncentrować się na zapewnieniu stabilności. Oznacza to m.in. ograniczanie liczby przeprowadzek oraz dokładniejsze podejmowanie decyzji dotyczących umieszczania dzieci w nowych miejscach.
Podkreślono również potrzebę lepszego przygotowania rodzin zastępczych poprzez szkolenia, weryfikację i stałe wsparcie. Ważne jest także utrzymywanie relacji dzieci z rodzeństwem i rodziną biologiczną, jeśli jest to możliwe.
Badacze zwracają uwagę, że dzieci i młodzież powinny mieć realny wpływ na decyzje dotyczące ich życia. Uwzględnianie ich głosu może przyczynić się do poprawy jakości opieki i większego poczucia bezpieczeństwa.