Haakon VIII po raz pierwszy jako monarcha dokonał uroczystego otwarcia Stortingu. W mowie tronowej, przygotowanej przez rząd Jonasa Gahra Størego, mówił o bezpieczeństwie, sytuacji finansowej mieszkańców Norwegii, pracy, mieszkaniach i ochronie zdrowia. W historycznej uroczystości towarzyszyła mu księżniczka Ingrid Alexandra. Królowa Mette-Marit z powodu infekcji dróg oddechowych musiała pozostać w domu.
W piątek 2 października Haakon VIII otworzył 171. Storting. Było to jego pierwsze uroczyste otwarcie parlamentu od czasu objęcia tronu po śmierci króla Haralda V pod koniec sierpnia.
Przed rozpoczęciem ceremonii król wraz z księżniczką Ingrid Alexandrą przejechał w orszaku z Pałacu Królewskiego, Karl Johans gate w kierunku Stortingu. Następczyni tronu, podobnie jak jej ojciec, była ubrana na czarno, zgodnie z trwającą żałobą dworską. W sali parlamentarnej uwagę zwracali również posłowie, którzy na uroczystość założyli tradycyjne norweskie stroje – bunady.
Trzy władze w jednym miejscu
Uroczyste otwarcie Stortingu jest jednym z najbardziej ceremonialnych wydarzeń w norweskim życiu państwowym. Król pojawia się w parlamencie zwykle tylko raz w roku, właśnie na początku nowej sesji.
To również wyjątkowy moment, ponieważ w jednym miejscu spotykają się przedstawiciele trzech władz: parlamentu, rządu oraz Sądu Najwyższego, reprezentowanego przez jego prezesa i delegację sędziów.
Zasady i rytuały towarzyszące otwarciu pozostają w dużej mierze niezmienione od czasów Haakona VII. Pradziadek obecnego monarchy po raz pierwszy otworzył Storting 22 października 1906 roku i odczytał wówczas swoją pierwszą mowę tronową.
Teraz przyszła kolej na Haakona VIII.
Nie był to jednak jego absolutny debiut w tej roli. W 2020 roku, kiedy król Harald przebywał na zwolnieniu lekarskim, Haakon – wówczas jako następca tronu i regent – zastąpił ojca podczas otwarcia Stortingu i odczytał mowę tronową. Wtedy towarzyszyła mu królowa Sonja.
W piątek po raz pierwszy zrobił to jednak jako król Norwegii.
„Norwegia ma być bezpiecznym krajem”
Najważniejszą częścią uroczystości była mowa tronowa. Jej tekst nie jest osobistym przemówieniem monarchy – przygotowuje go rząd. Przed wejściem króla na mównicę dokument przekazał mu premier Jonas Gahr Støre.
– Norwegia ma być bezpiecznym krajem, dającym możliwości wszystkim – rozpoczął król.
Jednym z głównych motywów przemówienia było bezpieczeństwo w coraz bardziej niespokojnej sytuacji międzynarodowej.
– Nasz kraj opiera się na żywej demokracji, wysokim poziomie zaufania, niewielkich różnicach społecznych, silnych społecznościach lokalnych i długiej tradycji wspólnego poszukiwania rozwiązań. To są nasze mocne strony, których potrzebujemy, gdy świat wokół nas stał się bardziej niespokojny – odczytał Haakon VIII.
„Ludziom ma zostać więcej w portfelach”
Dużo miejsca w mowie tronowej poświęcono sytuacji ekonomicznej mieszkańców Norwegii.
Rząd wskazuje, że międzynarodowe kryzysy mogą bezpośrednio wpływać na codzienne wydatki Norwegów. Wojny i niestabilność mogą ponownie prowadzić do wzrostu cen energii, żywności i innych produktów.
– Rząd ma jasny cel: ludziom ma zostać więcej w portfelach – mówił król, odczytując program rządu.
Jednocześnie zaznaczono, że poprawa sytuacji finansowej gospodarstw domowych pozostaje podatna na wydarzenia poza granicami kraju. Rząd zapowiada więc odpowiedzialne korzystanie ze środków pochodzących z funduszu naftowego i prowadzenie polityki gospodarczej, która nie będzie dodatkowo zwiększać presji na ceny i stopy procentowe.
150 tysięcy więcej osób w pracy
W mowie tronowej pojawiły się również konkretne cele.
Według danych przedstawionych przez rząd od czasu objęcia przez niego władzy liczba pracujących wzrosła o 183 tys. osób. Do 2030 roku rząd chce doprowadzić do wzrostu zatrudnienia o kolejne 150 tys. osób. Zapowiada w związku z tym wzmocnienie działań ułatwiających wejście i powrót na rynek pracy.
Kolejnym problemem jest dostępność mieszkań. Rząd chce stworzyć warunki pozwalające na rozpoczęcie budowy 130 tys. nowych mieszkań do 2030 roku, tak aby więcej osób mogło znaleźć lokal w cenie odpowiadającej ich możliwościom finansowym.
Trzecim mocno zaznaczonym obszarem była ochrona zdrowia.
Według danych przytoczonych w mowie tronowej w kolejkach do leczenia znajduje się obecnie o 59 tys. osób mniej niż w 2021 roku. Rząd wyznaczył kolejny cel: pacjent powinien normalnie otrzymać leczenie lub rozpocząć je w ciągu 60 dni. Rozwiązanie „Mitt sykehusvalg” ma natomiast ułatwić pacjentom wybór miejsca leczenia.
Wszystkie te deklaracje są celami rządu Jonasa Gahra Størego, a nie osobistym programem politycznym Haakona VIII. W norweskim systemie konstytucyjnym monarcha odczytuje przygotowaną przez rząd mowę, zachowując polityczną neutralność.
Mette-Marit nie mogła uczestniczyć
W historycznej uroczystości zabrakło królowej Mette-Marit. Dom Królewski poinformował, że powodem jej nieobecności była infekcja dróg oddechowych.
Królowa przechodzi rehabilitację po transplantacji płuc. W 2018 roku zdiagnozowano u niej rzadką odmianę włóknienia płuc. Choroba stopniowo się pogarszała i przez kolejne lata zmuszała ją do ograniczania oficjalnych obowiązków. W czerwcu tego roku została wpisana na listę oczekujących na transplantację, a niedługo później przeszła udany przeszczep płuc.
– Królowa uczestniczy w zaplanowanej rehabilitacji i jesteśmy zadowoleni z jej postępów. Nadal znajduje się w okresie rehabilitacji, który potrwa około roku od operacji – poinformował lekarz Are Holm z Rikshospitalet.
Osoby po transplantacji płuc przyjmują leki osłabiające działanie układu odpornościowego, dlatego infekcje, które dla większości ludzi nie stanowią poważnego zagrożenia, mogą wymagać w ich przypadku znacznie większej ostrożności.
Marthe Gundersen, doradczyni LHL zajmująca się chorobami płuc, podkreśliła w rozmowie z Nettavisen, że odwołania udziału królowej w wydarzeniu nie należy automatycznie interpretować jako sygnału dramatycznego pogorszenia jej stanu zdrowia. Po transplantacji infekcje, komplikacje czy po prostu gorsza forma mogą powodować konieczność zmiany planów.
Mette-Marit nie mogła również towarzyszyć mężowi, kiedy po śmierci Haralda V składał przed Stortingiem konstytucyjną przysięgę.
Ingrid Alexandra u boku ojca
Podczas piątkowej uroczystości Haakonowi VIII towarzyszyła natomiast księżniczka Ingrid Alexandra. Jej obecność miała szczególne znaczenie – po objęciu tronu przez Haakona to właśnie ona została pierwsza w kolejce do norweskiego tronu.
W piątek rano ojciec i córka uczestniczyli również w posiedzeniu Rady Państwa na Zamku Królewskim. Mimo trwającej żałoby dworskiej rodzina królewska wykonuje niezbędne obowiązki konstytucyjne. Po 9 października Dom Królewski ma stopniowo wracać do zwykłego programu oficjalnych wydarzeń.
Tradycja, która trwa od ponad stu lat
Piątkowe wydarzenie było 171. otwarciem Stortingu. Król Harald uczestniczył w tej ceremonii 61 razy, a jego ojciec, król Olav V – 58 razy.
Teraz rozpoczyna się kolejny rozdział tej tradycji.
Rytuał, który Haakon VIII przeprowadził w piątek, w wielu elementach wygląda niemal tak samo jak wtedy, gdy 120 lat temu jego pradziadek Haakon VII otwierał swój pierwszy Storting.
Zmienił się król, zmieniła się Norwegia i problemy, o których mówi się z parlamentarnej mównicy. Sama ceremonia pozostaje jednak jednym z najbardziej widocznych symboli ciągłości norweskiego państwa.
Źródło: NTB, Kongehuset, Stortinget