W piątek król Haakon VIII po raz pierwszy dokona uroczystego otwarcia Stortingu. Stanie się to 120 lat po tym, jak jego pradziadek po raz pierwszy uczestniczył w takiej ceremonii.
Król pojawia się w Stortingu zazwyczaj tylko raz w roku – na początku października. Wtedy oficjalnie otwiera nowy rok pracy norweskiego parlamentu. Ceremonia ta nazywana jest uroczystym otwarciem Stortingu i jest wyjątkową okazją, ponieważ w jednym miejscu spotykają się przedstawiciele wszystkich trzech władz: przewodniczący Sądu Najwyższego wraz z delegacją sędziów, rząd oraz parlament.
– Jest coś podniosłego i ważnego w tak wyraźnym pokazaniu odmiennych ról poszczególnych władz oraz istniejącego między nimi podziału. Uroczysty charakter rytuałów ma również przypominać parlamentarzystom o powadze zadania, które wykonują w imieniu obywateli – wyjaśnia w rozmowie z NTB dyrektor Stortingu Kyrre Grimstad.
Królowa i księżniczka
Zasady i rytuały pozostają w dużej mierze takie same jak wtedy, gdy król Haakon VII po raz pierwszy otwierał obrady Stortingu 22 października 1906 roku. Przewodniczył wówczas uroczystemu otwarciu parlamentu i wygłosił swoje pierwsze przemówienie tronowe.
Teraz kolej na króla Haakona VIII, choć – ściśle rzecz biorąc – uczestniczył już wcześniej w tym rytuale. Kiedy podczas pandemii w 2020 roku król Harald przebywał na zwolnieniu lekarskim, Haakon, jako regent i następca tronu, otworzył Storting i wygłosił przemówienie tronowe. Towarzyszyła mu wtedy jego matka, królowa Sonja.
Według Pałacu Królewskiego w piątkowej ceremonii wezmą udział również królowa Mette-Marit oraz księżniczka Ingrid Alexandra. Nowy król otworzy 171. Storting o godzinie 13.00.
Nie wolno prowadzić debaty
Monarcha przybywa do Stortingu, aby przedstawić parlamentarzystom i społeczeństwu sytuację w Norwegii oraz plany dotyczące polityki rządu na nadchodzący rok.
Przemówienia tronowego nie pisze jednak król. Przygotowuje je rząd, a premier przekazuje tekst monarsze podczas ceremonii.
– Od momentu przybycia króla do Stortingu aż do jego wyjścia z budynku cały czas towarzyszy mu siedmiu parlamentarzystów. Nazywa się ich deputacją. Jest to tradycja sięgająca 1814 roku. Zadaniem deputacji było pilnowanie, aby król nie ingerował w sprawy Stortingu – mówi Grimstad.
Paragraf 74 norweskiej konstytucji stanowi, że obrady Stortingu nie mogą odbywać się w obecności króla. Zasada ta interpretowana jest bardzo dosłownie.
– Podczas uroczystego otwarcia stoję przy oknie obok sali plenarnej i obserwuję, kiedy król opuszcza budynek. Gdy widzę Jego Królewską Mość na schodach przed Stortingiem, wchodzę na salę i kłaniam się przewodniczącemu parlamentu. To znak, że obrady Stortingu mogą się rozpocząć – wyjaśnia Grimstad.
Ze względu na zakaz prowadzenia obrad w obecności monarchy król – jako jedyna osoba na świecie – nie może zasiąść na galerii dla publiczności Stortingu i obserwować odbywających się tam posiedzeń lub debat.
Być może przejazd odkrytym samochodem
Tradycją sięgającą 1814 roku jest również eskortowanie monarchy z Pałacu Królewskiego aż do Stortingu przez cywilnych i wojskowych urzędników państwowych. Jest to tzw. procesja urzędnicza (embetsmannsprosesjonen).
Z czasem przyjęło się również, że król, królowa i następca tronu pokonują drogę z Pałacu do Stortingu odkrytym samochodem. Pałac Królewski nie chce jednak potwierdzić, czy tak będzie również w najbliższy piątek.
Po przybyciu do parlamentu monarchę prowadzi czerwony dywan, ciągnący się aż do sali plenarnej.
W samej sali usuwane są podium przewodniczącego oraz mównica Stortingu. Ich miejsce zajmuje tron – pozłacane krzesło przeznaczone dla monarchy – a także krzesła dla królowej i następcy tronu.
Uroczyste otwarcie Stortingu będzie transmitowane przez NRK oraz internetową telewizję norweskiego parlamentu. Publiczność będzie mogła również oglądać transmisję na dużym ekranie ustawionym na Eidsvolls plass przed gmachem parlamentu.
Tego dnia budynek Stortingu będzie zamknięty dla publiczności.
(©NTB)