Szczupak niezgody

Z sąsiadami nie zawsze się zgadzamy. Tego właśnie doświadczają norwescy i szwedzcy naukowcy, którzy prezentują dwa sprzeczne poglądy na temat szczupaka. Jest pożyteczny czy też jego obecność w wodach to kłopot?

Szczupak jest największą drapieżną rybą wybrzeża, w Bałtyku występuje przy ujściach rzek. A nowe badania alarmują: w Morzu Bałtyckim jest za mało ryb drapieżnych. Dlatego obecność szczupaka jest istotna zarówno dla rybołówstwa, jak i dla równowagi ekologicznej. Drapieżniki te żywią się małymi rybami, dzięki temu dno morskie pozostaje świeższe. 

Spór badaczy na linii Szwecja – Norwegia

– Szczupak to niezwykle ważny gatunek w systemie – mówi badacz Jens Olsson ze Szwedzkiego Uniwersytetu Rolniczego (SLU), cytowany przez forskning.no.

– Jest za dużo szczupaków – mówi starszy badacz Trygve H. Hesthagen z Norweskiego Instytutu Nauk Przyrodniczych (NINA).

– Nie, szczupaków nie może być za dużo – ripostuje Olsson.

Jens Olsson chce działań na rzecz ratowania bałtyckiego szczupaka.

Równowaga ekologiczna

Szwedzkie badania potwierdzają to, co od dawna wiedzieli rybacy – szczupaków jest coraz mniej. Dlatego Olsson ma nadzieję, że nastąpią zmiany w zarządzaniu rybołówstwem. Najlepiej, jego zdaniem, by doszło do zakazu połowu szczupaka.

– Jako ryba drapieżna szczupak znajduje się na szczycie łańcucha pokarmowego i kontroluje inne stada ryb. Na przykład w Morzu Bałtyckim populacja ciernika eksplodowała – mówi Jens Olsson cytowany przez forskning.no.

– Gdy cierników jest za dużo, zjadają zooplankton i zwierzęta bentosowe (żyjące na morskim dnie – przyp. red.). W rezultacie pojawia się za dużo glonów nitkowatych i podwodne lasy znikają – tłumaczy szwedzki naukowiec na łamach forskning.no.

Różnica polega na tym, że w Szwecji szczupak żyje głównie w Morzu Bałtyckim u ujścia rzek. Ze względu na niskie zasolenie panują tam sprzyjające mu warunki. Z kolei w Norwegii szczupaki bytują w wodach słodkich. Naturalnym obszarem występowania szczupaka jest południowa i południowo-wschodnia część Norwegii, kilka cieków wodnych w Trøndelag i Troms oraz kilka większych cieków wodnych w Finnmark – podaje forskning.no.

Szczupaków jest za dużo

Po norweskiej stronie słychać natomiast nawoływania do pozbycia się szczupaka. Trygve H. Hesthagen, emerytowany naukowiec z NINA twierdzi, że zmniejszenie populacji pstrąga w wielu wodach spowodowane jest nielegalnym zarybianiem szczupakiem.

Jako przykład podaje obszar Malvik, gdzie szczupaki zostały wytępione za pomocą rotenonu.

Podobną metodę zastosowano w Gillsvannet w Kristiansand. Decyzja o pozbyciu się szczupaków poprzez zatrucie akwenu wzbudziła wiele kontrowersji. Niektórzy przyjęli tę wiadomość z ulgą, inni z niedowierzaniem i wielkim smutkiem. Oprócz szczupaków w akwenie żyły inne gatunki ryb, które również straciły życie, gdyż nie ma możliwości wyselekcjonowania, które gatunki mają zostać zabite, a które pozostawione przy życiu. Zwolennicy wytrucia postrzegali rosnącą populację szczupaka w Gillsvannet jako bardzo duże zagrożenie dla innych ryb żyjących w tutejszych wodach, w szczególności łososia. 

​​Rotenon jest pozyskiwany z korzeni tropikalnych roślin grochu i jest toksyczny dla zwierząt oddychających przez skrzela, w tym ostro toksyczny dla ryb. Blokuje pobieranie tlenu na poziomie komórkowym. Inne organizmy wodne są narażone na jego działanie w większym lub mniejszym stopniu. Niektóre gatunki dobrze tolerują rotenon.

– W całej Norwegii zmagamy się z niepożądanym rozprzestrzenianiem obcych gatunków. W Gillsvannet nie powinno być szczupaka – mówił Frode Kroglund z wojewódzkiego wydziału ochrony środowiska komentując wytruwanie ryb w Kristiansand. – Zarybianie obcymi gatunkami to poważne przestępstwo, za które grożą wysokie kary.

Przeczytaj:

Martwe wody Gillsvannet

Hesthagen również uważa, że za zarybianiem stoi mała grupa, która jednak trudna jest do namierzenia. Według emerytowanego naukowca to przez tę nielegalną działalność szczupak dostał się do wód, w których nie powinien się znajdować. 

Ostatecznie spór naukowców ze Szwecji i Norwegii najłatwiej wytłumaczyć różną perspektywą.