Pełne parkingi, zatłoczone sklepy i niemal milion płatności w ciągu pięciu tygodni. Tego lata Norwegowie ponownie tłumnie ruszyli na zakupy do Szwecji. Obroty w Strömstad wzrosły o 10 procent w porównaniu z ubiegłym rokiem. Niższy VAT na żywność i korzystniejszy kurs korony szwedzkiej sprawiają, że wyjazd za granicę znów może być dla wielu rodzin atrakcyjny.
Zakupy w Szwecji od lat są dla wielu mieszkańców Norwegii czymś więcej niż okazjonalnym wyjazdem. Szczególnie w regionach położonych blisko granicy całe rodziny regularnie ruszają do Strömstad, Charlottenbergu czy Töcksfors po żywność, słodycze, napoje i inne produkty.
Najnowsze dane pokazują, że tego lata zainteresowanie zakupami po szwedzkiej stronie wyraźnie wzrosło.
Według danych firmy płatniczej Nets, przytoczonych przez NTB, w okresie pięciu tygodni od końca czerwca do początku sierpnia obroty w Strömstad były o 10 proc. wyższe niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.
W tym czasie odnotowano tam niemal milion transakcji.
Średnia wartość pojedynczej płatności wyniosła 739 koron, czyli niemal dwa razy więcej niż przeciętna kwota wydawana przez szwedzkich klientów.
Dziewięć na dziesięć koszyków należy do Norwegów
Skala norweskiej obecności w Strömstad robi wrażenie. Według Nets Norwegowie odpowiadają za około 95 procent handlu uwzględnionego w statystyce. Największa część pieniędzy trafia do supermarketów i sklepów specjalistycznych. Dane obejmują jednak również restauracje, hotele oraz inne punkty handlowe i usługowe. Nie uwzględniają natomiast sprzedaży w Systembolaget, czyli szwedzkiej państwowej sieci prowadzącej sprzedaż alkoholu.
Oznacza to, że rzeczywista wartość pieniędzy pozostawianych przez Norwegów podczas takich wyjazdów może być jeszcze większa.
Dlaczego Szwecja znowu przyciąga?
Jeszcze na początku 2026 roku sytuacja nie wskazywała na gwałtowny powrót „harryhandlu”.
Według Statistics Norway (SSB) w pierwszym kwartale Norwegowie wydali podczas jednodniowych wyjazdów zagranicznych prawie 2,5 mld koron. Było to o około 2 procent mniej niż rok wcześniej.
Co oznacza „harryhandel”?
Tak Norwegowie potocznie nazywają wyjazdy na zakupy za granicę, przede wszystkim do Szwecji. Określenie kojarzy się szczególnie z dużymi zakupami spożywczymi w przygranicznych centrach handlowych. Bardziej neutralnym i oficjalnym terminem jest grensehandel, czyli handel przygraniczny.
Słowo pochodzi od norweskiego określenia „harry”, które dawniej oznaczało coś w rodzaju „mało elegancki”, „kiczowaty” czy „niezbyt wyrafinowany”.
Co ciekawe, liczba wyjazdów spadła znacznie bardziej – o niemal 18 procent. W ciągu pierwszych trzech miesięcy roku Norwegowie odbyli około 996 tys. jednodniowych podróży zagranicznych. Jeździli więc rzadziej, ale podczas jednej wyprawy zostawiali więcej pieniędzy.
Jedną z przeszkód był kurs walut. Szwedzka korona była na początku roku stosunkowo mocna wobec norweskiej, przez co różnice cenowe przestały być tak atrakcyjne jak wcześniej. Latem sytuacja zaczęła wyglądać inaczej.
Szwecja obniżyła VAT na żywność
Największą zmianą, która może mieć znaczenie dla norweskich klientów, było obniżenie podatku VAT na żywność w Szwecji.
Od 1 kwietnia 2026 roku Szwecja tymczasowo obniżyła o połowę VAT na żywność. Rozwiązanie ma obowiązywać do końca 2027 roku. Według opublikowanej we wrześniu analizy szwedzkiego rządu ceny żywności spadły od marca do kwietnia o 5,5 procenta i później utrzymywały się na niższym poziomie. Spadki objęły wszystkie główne grupy produktów spożywczych, choć ich skala była różna. Szczególnie mocno potaniały m.in. oleje i tłuszcze oraz napoje bezalkoholowe.
To ważna zmiana również z punktu widzenia Norwegów.
– Zarówno korzystny kurs walutowy, jak i obniżony VAT na żywność oraz napoje bezalkoholowe prawdopodobnie wpłynęły na handel przygraniczny – ocenia Randi Mårdalen, dyrektor marketingu w Nets.
Na co Norwegowie wydają najwięcej?
Dane SSB z pierwszego kwartału 2026 roku pokazują dokładnie, co trafia do koszyków podczas wyjazdów za granicę.
Zdecydowanie największą kategorią pozostaje żywność i artykuły codziennego użytku. W pierwszych trzech miesiącach roku Norwegowie wydali na nie około 920 mln koron.
Kolejne setki milionów wydano m.in. na:
- napoje gazowane i wodę mineralną – 189 mln koron,
- wino i mocniejsze alkohole – 192 mln koron,
- papierosy i tytoń – 178 mln koron,
- piwo i cydr – 136 mln koron,
- snus – 122 mln koron,
- czekoladę i słodycze – 120 mln koron.
Kawiarnie, restauracje i różnego rodzaju usługi pochłonęły kolejne 294 mln koron.
W porównaniu z pierwszym kwartałem 2025 roku szczególnie mocno wzrosły wydatki na piwo i cydr – o ponad 50 procent – oraz na wizyty w restauracjach i inne usługi, o 21 procent.
W 2025 roku zostawili za granicą ponad 11 miliardów
Zakupy przygraniczne to duża część norweskiej konsumpcji. W całym 2025 roku mieszkańcy Norwegii wydali podczas jednodniowych wyjazdów zagranicznych 11,3 mld koron, czyli o 2,2 procenta więcej niż rok wcześniej.
Odbyli około 5 mln takich podróży. Przeciętny wydatek podczas jednej wyprawy wyniósł około 2250 koron, o ponad 100 koron więcej niż rok wcześniej.
Sama żywność i artykuły codziennego użytku kosztowały norweskich klientów około 4,5 mld koron, a Szwecja pozostaje zdecydowanie najważniejszym kierunkiem norweskiego handlu przygranicznego.
Czy zakupy w Szwecji rzeczywiście się opłacają?
Niższa cena na półce nie oznacza automatycznie, że cały wyjazd będzie opłacalny. Trzeba uwzględnić kurs NOK/SEK, paliwo, ewentualne opłaty drogowe oraz odległość od granicy. Dlatego rachunek będzie zupełnie inny dla mieszkańca Østfold niż dla osoby jadącej do Szwecji z zachodniej czy południowej Norwegii.
Największe znaczenie ma także to, co kupujemy. Różnice cen pomiędzy Norwegią i Szwecją nie są jednakowe dla wszystkich produktów. Obniżenie szwedzkiego VAT-u zwiększa atrakcyjność przede wszystkim zakupów spożywczych. Przy dużym, zaplanowanym koszyku oszczędność może więc wyglądać zupełnie inaczej niż przy spontanicznym wyjeździe po kilka produktów.
Uwaga na limit 3000 koron
Przy dużych zakupach warto pamiętać jeszcze o norweskich przepisach celnych.
Jeżeli pobyt poza Norwegią trwa 24 godziny lub krócej, można przywieźć towary o łącznej wartości do 3000 NOK bez opłat. Z tego zwolnienia można skorzystać raz w ciągu 24 godzin.
Jeżeli przebywało się poza Norwegią dłużej niż 24 godziny, limit wzrasta do 6000 NOK.
Limity dotyczą łącznej wartości zakupionych towarów. Alkohol i wyroby tytoniowe podlegają odrębnym limitom ilościowym.
Ważna jest też zasada dotycząca pojedynczych drogich produktów. Jeżeli jeden przedmiot kosztuje więcej niż przysługujący limit, nie płaci się podatku wyłącznie od nadwyżki. Opłaty naliczane są od całej wartości tego produktu.
Dlatego przy większych zakupach warto wcześniej sprawdzić aktualne zasady Urzędu Celnego (Tolletaten).
„Harryhandel” znowu nabiera rozpędu?
Dane ze Strömstad pokazują, że po okresie, gdy słaba norweska korona ograniczała atrakcyjność zakupów w Szwecji, sytuacja może się ponownie zmieniać. W 2025 roku Norwegowie jeździli za granicę nieco rzadziej, ale wydawali podczas pojedynczej wyprawy więcej. Początek 2026 roku przyniósł dalszy spadek liczby wyjazdów.
Tymczasem tego lata Strömstad zanotowało 10-procentowy wzrost obrotów, a niemal milion transakcji w ciągu zaledwie pięciu tygodni pokazuje, że zainteresowanie nie zniknęło.
Połączenie niższego szwedzkiego VAT-u na żywność, spadku cen produktów spożywczych i zmian kursowych może sprawić, że dla części norweskich gospodarstw domowych kalkulacja znów zacznie przemawiać za wyjazdem za granicę.
Jedno się nie zmieniło: kiedy Norwegowie jadą do Strömstad, rzadko wracają z pustym bagażnikiem.