W tych trudnych czasach, gdy wszyscy z niepokojem śledzimy wiadomości z Ukrainy i ogarnięci jesteśmy lękiem i stresem, chciałbym zaproponować chwilę oderwania się od ponurej rzeczywistości i przedstawić Państwu sylwetkę polsko-skandynawskiej pisarki, mieszkającej w Kristiansand.
Joanna Pettersson (pseudonim literacki) ukończyła filologię szwedzką na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz studia językoznawcze w Szwecji, na Uniwersytecie w Lund. Od ponad dwudziestu lat mieszka w Skandynawii, ale czuje się Polką i regularnie bywa w kraju. Pracuje jako wykładowca uniwersytecki, obecnie na UiA w Kristiansand.
Prywatnie jest miłośniczką morza, psów i literatury. Opublikowała cztery powieści: Szczęściarze, Rozbita Tarcza, Alter i Armin oraz zbiory opowiadań Opowieści z Nordponte i Potępieńcy. Inne jej opowiadania zostały opublikowane w dwóch antologiach będących rezultatem konkursów literackich.
Zanim przejdę do przedstawienia najnowszych książek autorki, oddam głos anonimowym czytelnikom, którzy opublikowali w Internecie swoje opinie o jej wcześniejszych powieściach.
„Szczęściarze” Joanny Pettersson to powieść piękna, ciepła i naładowana olbrzymią porcją optymizmu. Czytałam ją z radością i poczuciem, że oto trafiła mi się książka, która podpowiada, w którą stronę mam patrzeć, na co zwracać uwagę.
Powieść Joanny Pettersson to rozpisana na kilka głosów historia o przyjaźni, miłości, radości i życiu. (…) Absolutnie daleka od naiwnego filozofowania i raczenia czytelnika wszelakimi mądrościami. (…) Podobało mi się pełne szacunku wobec czytelnika konstruowanie fabuły, zaskakiwanie go i bawienie. (…) Podobało mi się połączenie literackiej fikcji i autentycznych historycznych wątków. I zwrócenie uwagi, że każdy człowiek zasługuje na szacunek i miłość, bez względu na pochodzenie i zapatrywania.
matyldabo.blogspot.com
Poruszająca i niezwykła opowieść o miłości, honorze, legendach i męskiej przyjaźni. (…) Jak to się dzieje, że „Rozbita tarcza” połyka nas w całości? Musi być w tym jakaś magia. (…) „Rozbita tarcza” to książka, która posiada w sobie tyle skrajności, że nie sposób jej nie polecić. Skromna i bogata, rzeczywista i odrealniona, ciepła i zimna. Osobiście jestem nią tak oczarowana, że nie wiem, które emocje są najsilniejsze w stosunku do tej powieści. Radość, że mogłam poznać losy Richarda, Iana i Edgara? Smutek, że tak fenomenalna książka miała za słaby marketing żeby przebić się na rynku wydawniczym? Czy rozpacz, że skończyłam czytać i pomimo tego, że na pewno zasiądę do tej historii jeszcze nie raz, to będę znała już losy bohaterów.
sztukater.pl
Najnowsze powieści Joanny Pettersson, Alter (2020) i jego kontynuacja, Armin (2022), w odróżnieniu od wcześniejszych utworów nie są osadzone w realiach historycznych. Świat, w którym rozgrywa się akcja – kontynent, nad którym świecą dwa księżyce – jest wytworem wyobraźni autorki. Sztafaż fantasy oraz wartkie wątki przygodowe to jednak tylko powierzchowna warstwa tych książek. Zwłaszcza Alter to przede wszystkim powieść psychologiczna, traktująca o traumach wyniesionych z dzieciństwa, o trudnościach z osiągnięciem porozumienia z osobami, które powinny być nam najbliższe, o lęku przed otwarciem się na drugiego człowieka. Te motywy pojawiają się także w Szczęściarzach i Potępieńcach, ale w Alterze stanowią główny temat.
Dwaj główni bohaterowie to dzieci pozbawione dzieciństwa. Wzrastają wprawdzie w diametralnie różnych warunkach, niczym królewicz i żebrak z powieści Marka Twaina, ale obaj doświadczają samotności i okrucieństwa, przy czym tortury emocjonalne pozostawiają głębsze blizny niż cierpienie fizyczne. Czy uda się im zwalczyć swoje wewnętrzne demony, odnaleźć siebie, a może także siebie nawzajem? Nie będę zdradzał tego czytelnikom. Mogę jednak zapewnić, że nawet odbiorcy, którzy nie są zainteresowani rozważaniami psychologicznymi, znajdą w Alterze i Arminie sporo wartości: akcja toczy się w szybkim tempie i jest pełna zaskakujących zwrotów. Mamy tu również motywy nawiązujące do kwestii etycznych, które są aktualne we współczesnym świecie, na przykład konflikt między odpowiedzialnością indywidualną i zbiorową lub zagadnienie eksperymentów medycznych i genetycznych.
Jedna z cytowanych powyżej internetowych recenzentek wyraża żal, że książka, która tak bardzo przemówiła jej do serca, „miała za słaby marketing żeby przebić się na rynku wydawniczym”. Jednak twórczość Joanny Pettersson została doceniona przez międzynarodowe wydawnictwo Europe Books. W lutym tego roku ukazało się angielskie tłumaczenie Altera. Wydawca (www.europebookstore.com/products/alter-joanna-pettersson/) określa tę książkę jako a story of courage, passion, and selflessness (opowieść o odwadze, namiętności i bezinteresowności) oraz overwhelming adventure (niesamowitych przygodach).
Oczywiście realizm magiczny i fantasy to gatunki, które nie każdemu przypadną do smaku. Nie przypadkowo używam słowa „smak”: lubimy różne potrawy, wielbicielom lapskaus nie zawsze smakuje bigos, co nie znaczy, że jedno z tych dań jest lepsze lub gorsze od drugiego.
Proponuję czytelnikom degustację stylu Joanny Pettersson. Wydrukujemy w odcinkach jedno z jej dotychczas nieopublikowanych opowiadań, w którym występują bohaterowie powieści Rozbita Tarcza.
Książki Autorki można nabyć w polskich księgarniach internetowych:
Rozbita tarcza – Joanna Pettersson
W przekładzie na język angielski:
Alter Eurobookstore.com