Emerytura: jeśli pracowałeś w Polsce i w Norwegii, dostaniesz dwie osobne emerytury: jedną z ZUS, drugą z NAV. Żadna z nich nie „przepada”, ale łatwo stracić kilka miesięcy wypłat przez źle zaplanowany wniosek.
Z tego poradnika dowiesz się, od jakiego wieku przysługuje każde świadczenie, od czego zależy jego wysokość, kiedy złożyć wniosek i jak uniknąć podwójnego opodatkowania. Na końcu znajdziesz checklistę dokumentów i przykład z wyliczeniem.
Stan prawny i kwoty: październik 2026 r.
W skrócie: 6 rzeczy, które musisz wiedzieć
- Dostaniesz dwie emerytury, nie jedną. ZUS i NAV liczą świadczenia osobno, każdy za swoje okresy. Składki nie są przenoszone między krajami.
- Wiek emerytalny jest różny. W Polsce 60 lat (kobiety) i 65 lat (mężczyźni). W Norwegii 67 lat, a przy wystarczających uprawnieniach — już od 62 lat.
- Lata w Norwegii pomagają spełnić polskie warunki stażowe (np. do emerytury minimalnej), ale nie zwiększają polskiej emerytury.
- Dopłata do polskiego minimum (1978,49 zł brutto) przysługuje tylko, gdy mieszkasz w Polsce i suma obu emerytur jest niższa od tej kwoty.
- Wniosek do NAV złóż ok. 4 miesiące przed planowaną wypłatą. Przy okresach pracy w innym kraju EOG rozpatrzenie trwa ok. 5 miesięcy, a NAV nie wypłaca emerytury wstecz.
- Norweska emerytura wypłacana do Polski jest obciążona podatkiem u źródła 15%. W polskim PIT ten podatek się odlicza, więc nie płacisz dwa razy pełnej stawki.
ZUS i NAV w jednej tabeli
Najważniejsza różnica: w Polsce liczą się zgromadzone składki, w Norwegii — dochody z każdego roku pracy i wiek, w którym zaczniesz pobierać emeryturę.
| Polska — ZUS | Norwegia — NAV | |
| Wiek emerytalny | 60 lat (kobiety), 65 lat (mężczyźni) | 67 lat; od 62 lat przy wystarczających uprawnieniach |
| Od czego zależy kwota | Składki na koncie i subkoncie, kapitał początkowy, średnie dalsze trwanie życia | Dochody (18,1% rocznie do limitu 7,1 G), rocznik, wiek rozpoczęcia wypłat |
| Świadczenie minimalne | 1978,49 zł brutto/mies. (od 1.03.2026) | Garantipensjon: 234 765 lub 253 787 NOK/rok, zależnie od sytuacji rodzinnej |
| Warunek minimum | 20 lat stażu (kobiety), 25 lat (mężczyźni) | Pełna kwota po 40 latach trygdetid; minimum 5 lat |
| Rola okresów zagranicznych | Pomagają spełnić warunek stażu | Pomagają spełnić warunek 5 lat i progu przy wcześniejszej emeryturze |
| Praca na emeryturze | Możliwa; przy tym samym pracodawcy trzeba rozwiązać umowę | Bez ograniczeń, emerytura nie jest zmniejszana |
Polska: kiedy ZUS podniesie emeryturę do minimum?
Od 1 marca 2026 r. najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Nie przysługuje ona automatycznie każdemu, kto osiągnie wiek emerytalny.
Aby ZUS podwyższył świadczenie do minimum, musisz mieć co najmniej 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni) okresów składkowych i nieskładkowych. Okresy nieskładkowe (np. studia) liczą się najwyżej do jednej trzeciej okresów składkowych.
Co dają lata przepracowane w Norwegii?
Norweskie okresy ubezpieczenia sumuje się z polskimi przy sprawdzaniu, czy masz wymagany staż. Jeśli spełniasz warunek dopiero dzięki Norwegii, ZUS nie wypłaci pełnego minimum, tylko dopłatę do minimum. Przysługuje ona, gdy jednocześnie:
- mieszkasz na stałe w Polsce,
- suma polskiej i norweskiej emerytury jest niższa niż 1978,49 zł brutto,
- nie przekraczasz limitów dorabiania określonych przez ZUS.
Dopłata wynosi różnicę między minimum a sumą obu świadczeń. Przestaje przysługiwać od miesiąca po przeprowadzce za granicę. Każdą zmianę wysokości emerytury z NAV trzeba zgłosić do ZUS.
W praktyce: jeśli norweska emerytura jest choć średniej wysokości, suma świadczeń prawie zawsze przekroczy polskie minimum, więc dopłaty nie będzie. To nie jest strata — po prostu łączna emerytura jest wyższa niż minimum.
Norwegia: jak NAV liczy emeryturę?
Dla osób urodzonych w 1963 r. i później każdy rok pracy dopisuje do „konta emerytalnego” (pensjonsbeholdning) 18,1% dochodu, do limitu 7,1 średniego G. W 2026 r. ten limit to ok. 954 000 NOK rocznie.
Zgromadzona kwota jest przy przejściu na emeryturę dzielona na przewidywaną liczbę lat życia Twojego rocznika. Im później zaczniesz pobierać świadczenie, tym wyższa miesięczna wypłata.
Od jakiego wieku?
- 67 lat — standardowy wiek dla rocznika 1963.
- Od 62 lat — jeśli Twoje uprawnienia są co najmniej równe garantipensjon wg wysokiej stawki (253 787 NOK/rok). Emerytury z innych krajów EOG, np. z Polski, obniżają ten próg.
- Rocznik 1964 i młodsi — Storting zapowiedział „normowany wiek emerytalny”, rosnący o 1–2 miesiące z każdym rocznikiem. Termin wejścia zmian nie jest jeszcze ustalony.
Garantipensjon, czyli norweskie minimum
Garantipensjon wynosi od 1 maja 2026 r. 234 765 NOK rocznie (stawka zwykła, np. gdy partner ma własne dochody) lub 253 787 NOK (stawka wysoka, np. dla osób samotnych). Warunki:
- co najmniej 5 lat trygdetid (okresy z Polski mogą pomóc spełnić ten warunek),
- pełna kwota dopiero po 40 latach; przy 20 latach dostaniesz połowę,
- świadczenie jest pomniejszane o 80% emerytury z dochodów, więc przy przeciętnych zarobkach zwykle jest niewielkie lub zerowe.
Podstawowa kwota G od 1 maja 2026 r. wynosi 136 549 NOK. Prognozę własnej emerytury sprawdzisz w kalkulatorze Din pensjon — wpisz w nim okresy pracy w Polsce, inaczej wynik będzie zaniżony.
Przykład: 20 lat w Polsce, 15 lat w Norwegii
Pan Marek urodził się w 1963 r. Przepracował 20 lat w Polsce, a potem 15 lat w Norwegii, zarabiając ok. 600 000 NOK rocznie. Mieszka w Norwegii.
Kiedy może dostać pieniądze? Polską emeryturę — od 65. urodzin w 2028 r. Norweską — od 67. urodzin w 2030 r. (lub wcześniej, jeśli spełni próg z poprzedniej sekcji).
Ile uzbierał w Norwegii? Jego dochód mieści się w limicie 7,1 G, więc co roku na konto trafiało ok. 108 600 NOK (18,1% × 600 000). Po 15 latach to ok. 1,6 mln NOK w dzisiejszych pieniądzach. NAV podzieli tę kwotę według współczynnika dla rocznika 1963 i wieku rozpoczęcia wypłat.
Co z polskim minimum? Sam polski staż (20 lat) jest za krótki dla mężczyzny. Po doliczeniu lat norweskich (razem 35) warunek jest spełniony, ale dopłata do minimum mu nie przysługuje: mieszka w Norwegii, a suma obu emerytur i tak przekroczy 1978,49 zł.
Co powinien zrobić?
- Sprawdzić prognozy w Din pensjon (NAV) i na PUE/eZUS.
- Ok. 4–6 miesięcy przed 65. urodzinami złożyć przez NAV wniosek tylko o emeryturę z Polski.
- Ok. 4–6 miesięcy przed planowanym startem norweskiej emerytury złożyć osobny wniosek do NAV.
Ostateczne kwoty określą decyzje obu instytucji.
Jak złożyć wniosek: krok po kroku
Zasada jest prosta: wniosek składasz w kraju, w którym mieszkasz, a ta instytucja przekazuje go do drugiego kraju. Każdy kraj wyda osobną decyzję i będzie wypłacał swoją część bezpośrednio do Ciebie.
Mieszkasz w Norwegii
- Zaplanuj termin. NAV zaleca złożenie wniosku 4 miesiące przed planowaną wypłatą. Przy okresach pracy w innym kraju EOG rozpatrzenie trwa ok. 5 miesięcy, a emerytura z NAV przysługuje najwcześniej od miesiąca po złożeniu wniosku — nie wstecz.
- Zdecyduj, o co wnioskujesz. Jeśli wskażesz we wniosku polskie okresy pracy, wniosek automatycznie obejmuje też emeryturę z Polski. Ponieważ polski wiek emerytalny jest niższy, zwykle lepiej najpierw złożyć przez NAV wniosek tylko o emeryturę z Polski, a norweską — osobno, później.
- Podaj wszystkie okresy w Polsce po ukończeniu 16 lat: pracę, zamieszkanie, studia. NAV nie ma dostępu do polskich danych.
- Wypełnij formularz dodatkowy. NAV przyśle Ci pocztą formularz o pobytach w krajach EOG — bez niego wniosek nie trafi do ZUS.
- Czekaj na dwie decyzje. Decyzję z ZUS dostaniesz bezpośrednio z Polski.
Szczegóły: NAV — emerytura z krajów EOG.
Mieszkasz w Polsce
- Złóż wniosek w ZUS (EMP) i zaznacz okresy ubezpieczenia w Norwegii.
- Podaj norweski fødselsnummer lub D-numer, jeśli go masz, oraz daty zatrudnienia.
- ZUS przekaże wniosek do NAV. Pamiętaj, że norweska emerytura może zacząć się później niż polska — sprawdź z ZUS, czy złożyć wniosek do NAV od razu, czy dopiero bliżej 67. urodzin.
- Zgłoś do ZUS decyzję z NAV, jeśli korzystasz z dopłaty do minimum.
Checklista dokumentów
Przygotuj to przed złożeniem wniosku — brak danych to najczęstsza przyczyna opóźnień.
- PESEL oraz norweski fødselsnummer lub D-numer
- Daty zatrudnienia i okresów ubezpieczenia w Polsce i w Norwegii
- Świadectwa pracy i zaświadczenia o zarobkach z Polski, zwłaszcza z okresów sprzed 1999 r. i niewidocznych na koncie w PUE/eZUS
- Informacje o okresach nauki, wychowywania dzieci i innych okresach nieskładkowych
- Dane partnera (przy norweskim wniosku): fødselsnummer, data zamieszkania razem, przewidywane dochody
- Numer rachunku bankowego (przy rachunku zagranicznym: IBAN i BIC)
Nie każdy okres nauki czy opieki nad dziećmi zwiększa emeryturę. O tym, czy zostanie uwzględniony, decydują przepisy danego kraju.
Podatki: czy zapłacisz dwa razy?
Nie, ale możesz zapłacić w dwóch krajach. Umowa polsko-norweska (art. 18 ust. 2) pozwala państwu, które wypłaca emeryturę z ubezpieczenia społecznego, pobrać od niej podatek. Kraj zamieszkania odlicza go potem w swoim rozliczeniu.
Mieszkasz w Polsce, dostajesz emeryturę z NAV
- Norwegia pobiera podatek u źródła (kildeskatt) 15% od kwoty brutto, bez kwoty wolnej.
- Jako rezydent EOG możesz zażądać opodatkowania na zwykłych norweskich zasadach, jeśli co najmniej 90% Twoich dochodów jest opodatkowanych w Norwegii. To może obniżyć podatek.
- Norweską emeryturę wykazujesz w polskim PIT. Zapłacony w Norwegii podatek odliczasz metodą proporcjonalnego odliczenia — do wysokości polskiego podatku od tej emerytury.
Mieszkasz w Norwegii, dostajesz emeryturę z ZUS
- Polską emeryturę wykazujesz w norweskim zeznaniu (skattemelding).
- Podatek pobrany w Polsce może zostać zaliczony na poczet norweskiego, ale nie zakładaj, że automatycznie i w całości. Sprawdź swoją sytuację w Skatteetaten.
Przy emeryturach z dwóch krajów warto raz skonsultować pierwsze rozliczenie z doradcą podatkowym — błąd w pierwszym roku powiela się w kolejnych.
Najczęstsze pytania
Pracowałem w Norwegii tylko dwa lata. Czy te lata przepadną?
Nie. Emerytura z dochodów (inntektspensjon) narasta od pierwszej korony. Do wymaganych 5 lat trygdetid NAV może doliczyć lata ubezpieczenia w Polsce. Kwota będzie proporcjonalnie mała, ale wypłacana dożywotnio.
Czy mogę pobierać emeryturę z ZUS i dalej pracować w Norwegii?
Tak. ZUS zawiesza emeryturę tylko wtedy, gdy kontynuujesz pracę u tego samego pracodawcy, u którego pracowałeś tuż przed nabyciem prawa, bez rozwiązania umowy. Norweską emeryturę możesz łączyć z pracą bez żadnych ograniczeń.
Czy norweska emerytura zastąpi polską?
Nie. To dwa odrębne świadczenia. Składki nie są przenoszone między krajami, a NAV nie zmniejsza swojej emerytury z powodu emerytury z Polski.
Czy mogę złożyć wniosek po fakcie i dostać wyrównanie?
W Norwegii nie: emerytura przysługuje najwcześniej od miesiąca po złożeniu wniosku. Jeśli NAV nie zdąży z decyzją do wskazanej daty, dostaniesz wyrównanie — ale tylko od daty z wniosku złożonego w terminie.
Co, jeśli przeprowadzę się po przejściu na emeryturę?
W obrębie EOG obie emerytury możesz zabrać ze sobą bez obniżki. Wyjątek: polska dopłata do minimum przestaje przysługiwać od miesiąca po wyprowadzce z Polski.
Gdzie sprawdzić swoją sytuację
- NAV — alderspensjon: wiek, wyliczenia, garantipensjon, terminy
- NAV — emerytura z krajów EOG: procedura międzynarodowa
- NAV — grunnbeløp: aktualna wartość G
- ZUS — wskaźniki emerytur i rent: kwota minimum
- Powroty.gov.pl — dopłata do minimum: warunki przy emeryturze zagranicznej
- Skatteetaten — kildeskatt dla rezydentów EOG
- Sejm — odpowiedź MRPiPS nt. art. 18 umowy PL–NO
Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną ani podatkową. Kwoty i zasady zależą od rocznika, okresów ubezpieczenia, miejsca zamieszkania i sytuacji rodzinnej. Ostateczne uprawnienia i wysokość świadczeń określają ZUS i NAV w decyzjach.