Coraz więcej Polek i Polaków mieszkających w Norwegii rozważa złożenie wniosku o obywatelstwo norweskie. Dla wielu jest to naturalny etap po latach pracy, wychowywania dzieci i budowania życia w kraju fiordów.
W ostatnich latach przepisy dotyczące obywatelstwa przeszły jednak istotne zmiany, a kolejne reformy związane z integracją i wymaganiami językowymi sprawiły, że proces ten wygląda dziś inaczej niż jeszcze kilka lat temu. Co trzeba wiedzieć przed złożeniem wniosku? Jakie warunki należy spełnić i na co zwrócić szczególną uwagę?
Podwójne obywatelstwo – historyczna zmiana dla Polaków
Wprowadzenie możliwości posiadania podwójnego obywatelstwa od 1 stycznia 2020 roku miało ogromny wpływ na liczbę osób ubiegających się o norweskie obywatelstwo. Według danych norweskiego urzędu statystycznego SSB już w 2021 roku obywatelstwo norweskie otrzymało rekordowe 41 100 osób – najwięcej w historii prowadzenia statystyk. SSB wprost wskazał, że rekordowy wzrost był związany ze zmianą prawa dotyczącego podwójnego obywatelstwa.
W przypadku Polaków zmiana okazała się szczególnie istotna. Polska społeczność jest największą grupą imigrantów w Norwegii – według różnych szacunków liczy obecnie ponad 100 tysięcy osób.
Przeczytaj również: Norweskie obywatelstwo krok po kroku
Przez wiele lat część Polaków rezygnowała z ubiegania się o norweski paszport, ponieważ wiązało się to z koniecznością utraty obywatelstwa polskiego. Po zniesieniu tego wymogu zainteresowanie znacząco wzrosło. Według norweskiego urzędu statystycznego SSB po wprowadzeniu podwójnego obywatelstwa w 2020 roku nastąpił gwałtowny wzrost liczby Polaków otrzymujących obywatelstwo norweskie. SSB wskazuje wprost, że w przypadku obywateli Polski liczba naturalizacji wzrosła z „kilkuset rocznie” do około 3500 rocznie w latach 2022 i 2023
Eksperci migracyjni wskazują, że możliwość zachowania polskiego paszportu przy jednoczesnym uzyskaniu pełni praw obywatelskich w Norwegii usunęła jedną z największych barier psychologicznych i formalnych dla osób mieszkających w kraju od wielu lat. W praktyce wielu Polaków, którzy wcześniej odkładali decyzję o przyjęciu norweskiego obywatelstwa, zaczęło składać wnioski właśnie po reformie z 2020 roku.
Ile lat trzeba mieszkać w Norwegii?
Jednym z podstawowych warunków uzyskania obywatelstwa jest odpowiednio długi okres legalnego pobytu w Norwegii.
W przypadku obywateli państw Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a więc również Polaków, zasadą jest udokumentowanie legalnego pobytu przez co najmniej osiem lat w ciągu ostatnich jedenastu lat.
Okres ten musi być potwierdzony odpowiednimi podstawami pobytowymi. W praktyce oznacza to, że urząd sprawdza nie tylko sam fakt zamieszkiwania w Norwegii, ale również legalność pobytu w poszczególnych latach.
Choć istnieją wyjątki dla niektórych grup wnioskodawców, większość Polaków powinna przyjąć zasadę „8 z 11 lat” jako podstawowy punkt odniesienia przy planowaniu złożenia wniosku.
Znajomość języka ma dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek
Jednym z najważniejszych elementów procesu przyjęcia obywatelstwa jest obecnie znajomość języka norweskiego.
Od października 2022 roku obowiązuje wymóg potwierdzenia znajomości języka mówionego na poziomie co najmniej B1. Jest to poziom średnio zaawansowany, który zakłada swobodną komunikację w większości codziennych sytuacji, zarówno zawodowych, jak i społecznych.
Równocześnie kandydaci muszą zdać test obywatelski (statsborgerprøven) lub wykazać się odpowiednią wiedzą o norweskim społeczeństwie poprzez zdanie egzaminu z wiedzy społecznej (samfunnskap).
Zmiana ta pokazuje wyraźny kierunek norweskiej polityki integracyjnej. Władze coraz większy nacisk kładą nie na sam udział w kursach, lecz na rzeczywiste kompetencje językowe i znajomość zasad funkcjonowania społeczeństwa.
Stałe prawo pobytu – większy nacisk na faktyczne umiejętności
Od 1 września 2025 roku weszły w życie również nowe zasady dotyczące uzyskania stałego prawa pobytu (permanent oppholdstillatelse), które dla wielu osób stanowi etap poprzedzający ubieganie się o obywatelstwo.
Najważniejsza zmiana polega na odejściu od systemu opartego na liczbie odbytych godzin kursów językowych.
Obecnie wymagane jest:
- zdanie ustnego egzaminu z języka norweskiego na poziomie co najmniej A2,
- zdanie egzaminu z wiedzy o społeczeństwie norweskim.
Oznacza to, że samo uczestnictwo w zajęciach nie jest już wystarczające. Kandydat musi udowodnić, że rzeczywiście opanował język i posiada podstawową wiedzę na temat funkcjonowania państwa oraz społeczeństwa.
To rozwiązanie wpisuje się w szerszy trend obserwowany w wielu krajach europejskich, gdzie coraz większą wagę przywiązuje się do faktycznej integracji, a nie jedynie spełnienia formalnych wymogów.
Czy trzeba mieć stały pobyt?
Wielu Polaków zastanawia się, czy uzyskanie stałego pobytu jest warunkiem koniecznym do otrzymania obywatelstwa.
W praktyce kluczowe jest spełnienie warunków uprawniających do uzyskania stałego pobytu. Nawet jeśli w niektórych przypadkach przepisy dopuszczają możliwość złożenia wniosku bez formalnego posiadania permanent oppholdstillatelse, kandydat i tak musi wykazać spełnienie wszystkich wymogów, które byłyby potrzebne do jego otrzymania.
Dotyczy to między innymi długości pobytu, znajomości języka, integracji społecznej oraz spełnienia innych kryteriów ocenianych przez UDI.
Kiedy warto rozpocząć przygotowania?
Eksperci podkreślają, że przygotowania do uzyskania obywatelstwa warto rozpocząć na długo przed osiągnięciem wymaganego okresu pobytu.
Najczęściej to nie długość zamieszkania w Norwegii stanowi dziś największe wyzwanie, lecz odpowiednie przygotowanie do egzaminów językowych i testu obywatelskiego.
Osoby planujące złożenie wniosku powinny regularnie monitorować swoją sytuację pobytową, gromadzić dokumentację oraz odpowiednio wcześnie zadbać o zdobycie wymaganych certyfikatów językowych.
Norweski paszport coraz bliżej
Dla wielu Polaków mieszkających w Norwegii obywatelstwo jest nie tylko formalnym dokumentem, ale także symbolem pełnej integracji z krajem, który stał się ich drugim domem. Droga do norweskiego paszportu pozostaje otwarta, jednak wymaga dziś większego przygotowania niż jeszcze kilka lat temu. Kluczowe znaczenie mają znajomość języka, aktywne uczestnictwo w życiu społecznym oraz odpowiednie zaplanowanie całego procesu.