Rodzina powinna być ostoją miłości, bezpieczeństwa i wzajemnego wsparcia. Niestety, dla wielu osób staje się przestrzenią przemocy i lęku. W Norwegii istnieje rozbudowany system pomocy dla ofiar przemocy domowej – od telefonów kryzysowych po wsparcie mediacyjne.
Dlaczego ofierze tak trudno uświadomić sobie zagrożenie
Osoby, które są upokarzane w domu, często nie od razu rozumieją, że ich życie jest zagrożone. Manipulator przyzwyczaja do kontroli i poniżania poprzez groźby czy manipulacje emocjonalną. Agresor potrafi przekonać, że bez niego ofiara sobie nie poradzi, że to „jej wina” albo że „tak jest normalnie”. Jednocześnie psychologowie twierdzą, że bycie ofiarą bywa „wygodne”, ponieważ zdejmuje odpowiedzialność za własne życie. W ten sposób można w przybliżeniu zrozumieć, jak funkcjonują rodziny, w której jest przemoc.
Taka sytuacja jest szczególnie niebezpieczna dla dzieci, ponieważ w domu uczą się komunikacji ze światem. Jeśli od najmłodszych lat uznają przemoc za normę, mogą (czasem) powielać podobne zachowania w dorosłym życiu. Dlatego tak ważne jest, by na czas uzyskać pomoc, aby móc pokazać dzieciom zdrowy model życia rodzinnego.
Konfliktrådet – pokojowe rozwiązywanie konfliktów rodzinnych
Norwegia na szczeblu państwowym posiada instytucję Konfliktrådet, która pomaga ludziom rozwiązywać konflikty poza sądem. W przypadkach, gdy przemoc nie przybrała jeszcze poważnej formy przestępstwa, ale sytuacja w rodzinie jest napięta, mediatorzy mogą pomóc stronom znaleźć rozwiązanie bez eskalacji.
Pamiętam, jak kolega szkolny mojej przyjaciółki z Ukrainy, który przeprowadził się do Oslo i później ożenił się z Norweżką, stworzył właśnie taką rodzinę. W pewnym momencie życia zaczął nadużywać alkoholu, ale jego żonie to nie odpowiadało. Najpierw w domu były kłótnie i stres, a później kobieta zwróciła się o poradę do Konfliktrådet. Pomogli jej poradami dotyczącymi mieszkania i przeprowadzki, podpowiedziano jej również, jak będzie wyglądać sprawa związana z pieniędzmi i pracą.
Z czasem mąż przestał pić i para znów się zeszła.
Cała historia trwała około 5–6 lat. Wtedy jeszcze mieszkałam w Ukrainie i myślałam: „jak dobrze, że na świecie istnieją takie kraje, które tak dbają o swoich obywateli”. Później dowiedziałam się, że w Ukrainie również działają podobne służby. Warto pamiętać: wyjście zawsze istnieje, trzeba tylko wiedzieć, dokąd się po nie udać.
Co nas nie zabija – czyni nas silniejszymi
Ofiara często uważa przemoc za normę codziennego życia albo że „trzeba to znosić dla dobra dzieci czy statusu”. Prawda jest jednak taka, że człowiek powinien żyć w wolności wyboru i bez strachu.
W Norwegii przemoc, również rodzinna, jest naruszeniem praw człowieka i podlega karze. Każdy człowiek osobiście ponosi odpowiedzialność za swoje życie, a czasem także za życie bliskich.
Celem rodziny jest harmonia i miłość, a także wspólny rozwój – tam, gdzie silniejsi wspierają słabszych. Jesteśmy silni, gdy jedna ręka trzyma drugą, i piękne jest to, kiedy te ręce nie drżą ze strachu czy złości, lecz niosą wartości i upiększają życie nawzajem – z pokolenia na pokolenie.
Sygnał ręką przy przemocy i zagrożeniu
Czasem ofiara przemocy musi prosić o pomoc potajemnie, tak aby prześladowca nie mógł zareagować. W Kanadzie w 2020 roku powstał sygnał SOS, który szybko rozprzestrzenił się na inne kraje dzięki TikTokowi.
Aby pokazać ten sygnał przed kamerą, policji czy przypadkowej osobie w miejscu publicznym, należy upewnić się, że ktoś go zauważy, i pokazać dłoń z kciukiem schowanym do środka, a następnie zakryć kciuk pozostałymi czterema palcami.
Ten znak mówi: „Jestem w niebezpieczeństwie i potrzebuję pomocy”. Jeśli zdarzy się wam zobaczyć taki sygnał, ważne jest, aby zareagować spokojnie, tak by agresor nie zorientował się, kto go wykonał. Najlepiej zapamiętać okoliczności i czas sygnału, a następnie przekazać informacje do służb kryzysowych lub na policję.
Pomoc ofiarom przemocy w Norwegii
W Norwegii istnieje wiele działających systemów pomocy ofiarom przemocy domowej:
- Telefon kryzysowego centrum (Krisesenter): 116 006 – oferuje schronienie, wsparcie prawne i praktyczne.
- Policja: 112 i 02800 – do ogólnych zgłoszeń. W sytuacjach krytycznych policja reaguje szybko, ma prawo usunąć agresora z domu i wydać zakaz zbliżania się.
- Alarmtelefonen for barn og unge: 116 111 – linia pomocy dla dzieci i młodzieży doświadczających przemocy lub nękania.
- Ponadto w każdej gminie działają służby socjalne, lekarze rodzinni oraz służby ochrony dzieci, które mogą udzielić pomocy w sytuacjach kryzysowych.
Artykuł został sfinansowany ze środków Konfliktrådet.