Nikt ich nie widzi, nikt za nie nie dziękuje, a jednak bez nich codzienność by się nie toczyła. Planowanie, organizacja, emocjonalna troska i czuwanie nad codziennością – to „trzecia zmiana”, którą w większości wykonują matki, płacąc za nią stresem i utratą równowagi.
Niewidzialna praca w domu
Rodzice poza pracą zawodową i obowiązkami domowymi wykonują jeszcze dodatkową, niewidzialną „pracę”. Mowa tu o tak zwanej trzeciej zmianie, czyli planowaniu, organizacji, pracy emocjonalnej i poznawczej. Obejmuje ona bycie o krok przed rzeczywistością, na przykład zauważenie, że kalosze dziecka stały się za małe.
– To zwykle „zadania zza kulis”, które po prostu się robi. Nie widać ich, nikt się nimi nie chwali ani o nich nie mówi – wyjaśnia dla FVN Cathrine Egeland z Instytutu Badań nad Pracą (Arbeidsforskningsinstituttet).
Mentalna odpowiedzialność matek
Według Cathrine Egeland to głównie matki ponoszą mentalny ciężar w rodzinie. Trzecią zmianę trudno zauważyć i dlatego trudno ją podzielić. Okazuje się jednak, że to kobiety zazwyczaj są odpowiedzialne za tę niewidzialną pracę w domu. Powoduje to coraz większy stres u matek, a co za tym idzie – coraz większą liczbę zwolnień lekarskich.
Badacze zapytali norweskich ojców i matki, kto wykonuje najwięcej obowiązków w domu. Okazało się, że to matka jest odpowiedzialna za większość zadań związanych z trzecią zmianą, nawet wśród par, które po równo dzielą się obowiązkami domowymi i pracują zawodowo.
– Ciekawe jest to, że ojcowie konsekwentnie uważają, iż robią więcej, niż postrzegają to matki. Kobiety natomiast często czują się pozostawione same z tymi zadaniami, co prowadzi do gonitwy myśli – mówi Egeland.
Ponadto matki odczuwają wyższy poziom stresu niż ojcowie. Jest to głównie związane właśnie z odpowiedzialnością za planowanie, organizację i pracą mentalną w codziennych sytuacjach, a w mniejszym stopniu z pracą zawodową czy obowiązkami domowymi.
Skąd bierze się ten problem?
Przyczyną problemu jest zbyt intensywne życie i rozwój cyfryzacji. Oczekiwania wobec rodziców stale rosną i nigdy nie poświęcali oni swoim dzieciom tyle zasobów, co dzisiaj. Dlatego rodzicielstwo staje się coraz bardziej intensywne, a ktoś musi wziąć na siebie mentalną odpowiedzialność za rodzinę.
Do tego komunikacja ze szkołą, przedszkolem czy w związku z zajęciami pozalekcyjnymi odbywa się drogą cyfrową, co sprawia, że rodzicielstwo jest jeszcze bardziej intensywne i nie można się „odciąć” od nowych informacji.
Jak odciążyć matki?
Egeland proponuje wykonanie w domu ćwiczeń, które mogą pomóc w bardziej równomiernym podziale obowiązków. Warto dokładnie określić, jakie zadania mentalne trzeba wykonywać w danej rodzinie, jak troska o dobre samopoczucie dziecka czy śledzenie jego aktywności. Istotny jest także przegląd komunikacji cyfrowej, np. wiadomości ze szkoły. Następnie należy zastanowić się, czy i dlaczego te zadania są ważne, a także kto w domu za nie odpowiada.