Najnowsze dane NAV pokazują wyraźną zmianę w sposobie, w jaki norweskie rodziny korzystają z foreldrepenger.
W pierwszych sześciu miesiącach 2026 roku świadczenie otrzymało 48 400 ojców. To o 8,1 procenta więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku. Jeszcze wyraźniej zmianę widać w dłuższej perspektywie. W porównaniu z 2017 rokiem liczba mężczyzn pobierających foreldrepenger zwiększyła się o około 13 200 osób, czyli o 38 procent.
Foreldrepenger to świadczenie rodzicielskie wypłacane przez NAV, które ma zastąpić dochód w okresie, gdy rodzic pozostaje z dzieckiem zamiast pracować. Wysokość świadczenia i długość okresu jego pobierania zależą od sytuacji rodziny. Gdy oboje rodzice mają do niego prawo, mogą wybrać wariant 100-procentowy przez krótszy okres albo 80-procentowy przez dłuższy. Część okresu jest zarezerwowana dla matki, część dla ojca lub drugiej matki, a częścią wspólną rodzice mogą się podzielić.
Wzrosła również liczba kobiet korzystających ze świadczenia. W pierwszym półroczu 2026 roku otrzymywało je około 63 tysiące matek – o 10,3 procenta więcej niż rok wcześniej.
Gdzie najwięcej ojców korzysta z foreldrepenger?
Najwięcej mężczyzn pobierających świadczenie odnotowano w największych regionach kraju.
W pierwszej połowie 2026 roku było ich m.in.:
- Oslo – 6991
- Akershus – 6360
- Vestland – 5834
- Rogaland – 4858
- Agder – 2912
Same liczby nie pokazują jednak całego obrazu. NAV analizuje również, jak długo ojcowie korzystają ze świadczenia. I tutaj różnice pomiędzy regionami są znaczne.
W statystykach za pierwsze półrocze Agder ma najniższy odsetek ojców, którzy w tym okresie wykorzystali co najmniej tyle dni, ile wynosi pełna fedrekvote.
fedrekvote – część okresu foreldrepenger zarezerwowana dla ojca
Dla porównania w Oslo było to odpowiednio 19,3 i 21,6 procent.
80 czy 100 procent? Coraz więcej rodzin wybiera dłuższy wariant
Rodzice mają do wyboru dwa podstawowe warianty foreldrepenger: 100 procent świadczenia przez krótszy okres albo 80 procent przez dłuższy okres.
W pierwszej połowie 2026 roku aż 48 procent rodzin wybrało wariant 80-procentowy. Rok wcześniej było to 38 procent. Jednocześnie udział wybierających 100 procent spadł z 62 do 52 procent.
To duża zmiana. Jeszcze kilka lat temu zdecydowana większość rodzin wybierała pełną stawkę.
Jedną z przyczyn może być zmiana przepisów wprowadzona w 2024 roku. Okres wypłaty przy wyborze 80 procent został wydłużony, dzięki czemu łączna wartość wypłat w obu wariantach jest obecnie w przybliżeniu taka sama.
Ile trwa foreldrepenger?
W przypadku jednego dziecka i gdy oboje rodzice mają prawo do świadczenia, rodzina może obecnie wybrać:
100% – 49 tygodni
albo
80% – 61 tygodni i 1 dzień.
Co ważne, decyzja dotyczy obojga rodziców. Nie można więc wybrać np. 100 procent dla matki i 80 procent dla ojca.
Wyboru dokonuje się przy składaniu wniosku i nie można go później zmienić.
Jak dzieli się okres między matkę i ojca?
Jeżeli oboje rodzice mają prawo do foreldrepenger i dziecko urodziło się 1 lipca 2024 roku lub później, okres świadczenia składa się z części przeznaczonych dla każdego z rodziców oraz okresu wspólnego.
Przy 100 procent wygląda to następująco:
3 tygodnie przed porodem – dla matki
15 tygodni mødrekvote – dla matki
15 tygodni fedrekvote/medmorkvote – dla ojca lub drugiej matki
16 tygodni fellesperiode – okres, którym rodzice mogą się podzielić.
Przy 80 procentach okresy są dłuższe:
3 tygodnie przed porodem – dla matki
19 tygodni mødrekvote
19 tygodni fedrekvote/medmorkvote
20 tygodni i 1 dzień fellesperiode.
To właśnie fellesperiode daje rodzinom największą możliwość dostosowania urlopu do własnej sytuacji.
Można łączyć foreldrepenger z pracą
Norweski system pozwala również na tzw. graderte foreldrepenger, czyli połączenie częściowej pracy z częściowym pobieraniem świadczenia.
Przykładowo rodzic może pracować część tygodnia, a przez pozostałą część korzystać z foreldrepenger. Dzięki temu okres pobierania świadczenia może zostać rozłożony na dłuższy czas.
W pierwszej połowie 2026 roku z takiego rozwiązania korzystało około 10 procent wszystkich pobierających foreldrepenger. Wśród mężczyzn odsetek wynosił 17,6 procenta, a wśród kobiet 4,2 procenta.
Rodzice nie muszą również wykorzystać całego okresu jednym ciągiem. Foreldrepenger można dzielić na części lub łączyć z pracą, jednak co do zasady trzeba je wykorzystać przed ukończeniem przez dziecko trzeciego roku życia.
Ojcowie częściej korzystają ze świadczenia
W pierwszej połowie 2026 roku wśród ojców korzystających z wariantu 80-procentowego 50 procent miało w tym okresie mniej niż 50 dni pobierania foreldrepenger. W przypadku wariantu 100-procentowego odsetek ten wynosił 58 procent.
Warto pamiętać, że foreldrepenger można pobierać w różnych okresach aż do ukończenia przez dziecko trzeciego roku życia. Ten sam ojciec może więc wykorzystać część świadczenia w jednym roku, a kolejną część później.
NAV podkreśla, że statystyki za pierwsze półrocze nie pokazują pełnego obrazu wykorzystania fedrekvote przez ojców.
Jednocześnie dane pokazują wyraźną zmianę w sposobie, w jaki norweskie rodziny planują okres opieki nad dzieckiem. Niemal połowa wybiera obecnie wariant 80-procentowy, który oznacza niższą miesięczną wypłatę, ale dłuższy okres pobierania świadczenia.
Dodaj komentarz