Liczba niepełnoletnich pacjentów, którym podaje się zastrzyki na odchudzanie, wzrosła w Norwegii prawie 120 razy w ciągu pięciu lat.
Dane dotyczą najczęściej przepisywanych preparatów tego typu. Ich nazwy handlowe to Saxenda, Wegovy i Ozempic. Zawierają tzw. analogi GLP-1 i są stosowane także jako leki na cukrzycę. Naśladują działanie naturalnego hormonu GLP-1: zwiększają wydzielanie insuliny, tłumią uczucie głodu, a intensyfikują – sytości. W efekcie prowadzą do zmniejszenia spożycia kalorii. W leczeniu otyłości są zatwierdzone do użytku w przypadku młodzieży w wieku 12-17 lat.
W roku 2020 było w Norwegii sześciu pacjentów, którym podawano zastrzyki wspomagające redukcję masy ciała. Po pięciu latach, w roku 2024 liczba ta wzrosła do 717.
Konieczna jest ostrożność
– Chcielibyśmy dowiedzieć się więcej o tym, jak często leki te są przepisywane przez lekarzy pierwszego kontaktu, a jak często podaje się je w ramach specjalistycznej, interdyscyplinarnej opieki zdrowotnej. Za właściwe uważamy to drugie rozwiązanie – mówi w rozmowie z Dagbladet pediatra Pétura Júlíusson, profesora z Uniwersytetu w Bergen.
Júlíusson zaznaczył także, że po te preparaty powinno się sięgać wyłącznie w momencie, gdy szeroko zakrojone leczenie oparte na zmianie przyzwyczajeń żywieniowych i stylu życia nie przyniesie spodziewanych rezultatów. Zastrzyki mają ponadto jedynie uzupełnić dotychczasową, polegającą na zdrowym odżywianiu i zwiększeniu aktywności fizycznej kurację, a nie ją zastąpić.
Zalecana jest ostrożność, gdyż analogi GLP-1 to stosunkowo nowe leki. Wiedza na temat ich długoterminowych skutków wciąż jest ograniczona, zwłaszcza w przypadku pacjentów w okresie dojrzewania.
Moda na odchudzanie
Polski serwis branżowy dla farmaceutów donosił o istnieniu mody na te specyfiki. Miało je zachwalać wielu influencerów, a także takie postaci, jak Elon Musk. W efekcie:
„W mediach społecznościowych jak Twitter czy TikTok można było natrafić na wiele treści dotyczących agonistów GLP-1. W zdecydowanej większości leki te były postrzegane jako złoty środek na odchudzanie. (…) Zwiększona sprzedaż takich preparatów jak Ozempic czy Wegovy doprowadziła do globalnego niedoboru analogów GLP-1. Tym samym wiele osób cierpiących z powodu cukrzycy typu 2 zostało pozbawionych możliwości zakupu niezbędnego leku” – pisano dwa lata temu na stronie mgr.farm.
Mohammad Nouri Sharikabad, ekspert z Norweskiego Instytutu Zdrowia Publicznego (FHI) nie widzi jednak powodów do niepokoju.
– To nowe leki, więc naturalne jest, że w pierwszych latach ich obecności na rynku obserwuje się wzrost sprzedaży – skomentował.
Nie tylko Norwegia mierzy się z tego typu medycznymi wyzwaniami. Nadwaga i otyłość to problem globalny również wśród niepełnoletnich. Z danych UNICEF-u wynika, że obecnie na świecie – po raz pierwszy w historii – więcej dzieci boryka się z otyłością niż z niedożywieniem.