Ile centymetrów lodu wystarczy, żeby wejść na jezioro?

Pierwsze mroźne dni i zamarznięte jezioro tuż za domem kuszą, żeby wyjąć łyżwy. Norwegowie mają na to sprawdzone zasady, spisane przez służby hydrologiczne NVE. Wynika z nich, że grubość to dopiero początek, a słowo „bezpieczny” w odniesieniu do lodu prawie zawsze jest błędem.

W skrócie

  • NVE zaleca co najmniej 10 cm przezroczystego, twardego lodu (stålis), zanim wejdzie się na jezioro.
  • Biały, mlecznawy lód (sørpeis) liczy się najwyżej jako połowa tej grubości.
  • Najsłabszy lód jest przy dopływach i odpływach, w wąskich cieśninach, przy mostach i w trzcinach.
  • Przy sobie warto mieć kolce ratunkowe na szyi, linkę do rzucania i suche ubranie w wodoszczelnym worku.
  • Aktualne informacje o lodzie publikuje portal varsom.no.

Dziesięć centymetrów, ale jakiego lodu

Norweski urząd do spraw zasobów wodnych i energii NVE prowadzi na portalu Varsom coś w rodzaju internetowej szkoły lodu, Isskolen. Zasada wyjściowa jest prosta: „Zalecamy co najmniej 10 cm stålis”. Stålis to dosłownie „stalowy lód”, czyli przezroczysty, ciemny lód, który powstaje, gdy woda zamarza bez śniegu.

NVE przyznaje, że taki lód może utrzymać człowieka już przy 5 cm, a przy 7 cm „utrzymuje dobrze”. Margines jest jednak potrzebny, bo grubość lodu na jeziorze nigdy nie jest równa. Jeśli na lód wchodzi grupa, musi on być grubszy albo ludzie muszą trzymać duży odstęp.

Zupełnie inaczej trzeba liczyć lód biały. Norwegowie nazywają go sørpeis. Powstaje z mokrego śniegu albo wody, która wystąpiła na lód i zamarzła. „Sørpeis dobrej jakości można liczyć jako połowę grubości stålis”, pisze NVE. Kruchego, białego lodu nie należy liczyć wcale.

Jeśli lód ma kilka warstw, które się ze sobą nie zrosły, ich grubości nie wolno dodawać. Taki lód utrzyma mniej więcej tyle, ile jego najmocniejsza warstwa. A wiosną wszystkie te zasady przestają działać. W materiałach szkoleniowych NVE czytamy: „Nawet 30 cm lodu może nie mieć żadnej nośności”.

Gdzie lód jest najsłabszy

Varsom wymienia miejsca, których należy unikać: dopływy i odpływy, wąskie cieśniny, cyple, przeręble, okolice mostów i trzcinowiska. Wspólny mianownik to ruch wody. Tam, gdzie pod lodem płynie woda, lód topi się od spodu, choć z wierzchu wygląda tak samo jak gdzie indziej.

Najgroźniej jest na początku zimy, kiedy woda w jeziorze jest jeszcze ciepła, i pod koniec, gdy roztopy zwiększają przepływ. Szczególną ostrożność trzeba zachować na jeziorach regulowanych przez elektrownie wodne. Tam słaby lód może się pojawić w zupełnie nieoczekiwanych miejscach.

NVE dodaje jedną radę, którą warto zapamiętać: „nie wchodź na zamarznięte jezioro tylko dlatego, że widziałeś na nim kogoś innego”.

Co mieć przy sobie

Podstawowe wyposażenie to ispigger, czyli dwa kolce ratunkowe na sznurku zawieszone na szyi. Pozwalają wbić się w lód i podciągnąć, jeśli się pod nim znajdziesz. Do tego linka do rzucania, która według NVE jest niezbędna, gdy trzeba ratować innych. Przydaje się też isstav, mocniejsza wersja kijka narciarskiego z ostrym grotem. Jednym zdecydowanym uderzeniem w lód można nim sprawdzić, czy lód jest dostatecznie twardy.

Ubranie też ma znaczenie. NVE radzi wełnę przy ciele i wiatroszczelną warstwę na wierzchu. Jeśli wybierasz się daleko od samochodu, zabierz suche ubranie w wodoszczelnym worku. 

Jeśli lód się załamie

Zasady z Isskolen są krótkie. Oddychaj spokojnie i nie panikuj. Pracuj nogami i trzymaj głowę nad wodą. Odwróć się w stronę, z której przyszedłeś, bo tam lód cię utrzymał. Łokciami odbijaj kruchy lód, aż dotrzesz do mocniejszego. Potem wbij kolce, unieś nogi do poziomu i wypychaj się na lód.

Gdy pod lodem znajdzie się ktoś inny, najpierw rzuć mu linkę albo koło ratunkowe. Jeśli ich nie masz, połóż się płasko i podaj mu narty, kij, pasek albo gałąź, uważając, żeby nie wciągnął cię do wody.

To nie są teoretyczne zagrożenia. W materiałach NVE czytamy, że każdej zimy prawie 50 osób ma poważne problemy z wydostaniem się z wody po załamaniu lodu.

Co to znaczy dla ciebie

W Polsce wejście na zamarznięty staw zdarza się rzadziej, bo i mroźne zimy są krótsze. W Norwegii jeziora są wszędzie, a jazda na łyżwach po naturalnym lodzie, tak zwana turiskøyting, to popularny weekendowy sport. Kto chce spróbować, najlepiej niech zacznie od wyjścia z miejscowym klubem albo grupą, która zna dane jezioro.

Przed wyjściem warto zajrzeć na varsom.no. NVE publikuje tam regionalne ostrzeżenia lodowe i obserwacje zgłaszane przez użytkowników aplikacji Regobs. Mapy z informacjami o lodzie na jeziorach zbiera też serwis iskart.no. NVE zastrzega jednak, że ostrzeżenie to pomoc, a nie wyrocznia. Ostatecznie o tym, czy wejść na lód, decydujesz sam, sprawdzając go na miejscu.

Z dziećmi zasada jest prosta: jeśli nie znasz jeziora i nie możesz sprawdzić grubości lodu, wybierz lodowisko.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *