Coraz więcej niepełnosprawnych mieszkańców Norwegii deklaruje chęć podjęcia pracy, jednak wielu z nich wciąż spotyka się z barierami uniemożliwiającymi zatrudnienie. Z danych wynika, że osoby poruszające się na wózku inwalidzkim mają aż o 50% mniejsze szanse na zaproszenie na rozmowę kwalifikacyjną.
Rekordowa liczba rencistów
Według najnowszych danych NAV, na koniec czerwca 2025 roku rentę inwalidzką pobierało 374 800 osób, czyli o 5 000 więcej niż rok wcześniej. Coraz większy udział w tej grupie stanowią osoby młode. Zasiłki rehabilitacyjne (AAP) otrzymywało 165 562 osób, z których wielu zbliża się do maksymalnego okresu pobierania świadczenia, co – jak przewiduje dyrektor NAV Hans Christian Holte – doprowadzi do dalszego wzrostu liczby rencistów.
Przeczytaj także: Arbeidsavklaringspenger (AAP) – zasiłek rehabilitacyjny w Norwegii
Media przypominają historię 23-letniego Sajda, poruszającego się na wózku, który od pięciu lat bezskutecznie stara się znaleźć pracę. Według Norweskiego Związku Osób Niepełnosprawnych takich potencjalnych pracowników może być około 100 tysięcy.
Høyre: NAV zbyt skoncentrowany na diagnozach
Partia Høyre ostro krytykuje rząd i apeluje o szeroką reformę systemu NAV, by skuteczniej aktywizować osoby z ograniczeniami zdrowotnymi.
Wiceprzewodniczący Høyre Henrik Asheim twierdzi, że obecny system jest „zbyt chorobo- i diagnozocentryczny” i wymaga radykalnych zmian. Propozycje partii obejmują m.in.: kierowanie większej liczby osób na ścieżki aktywizacji zawodowej zamiast świadczeń zdrowotnych, pilotaż „pracowniczej” wersji renty inwalidzkiej, czy większe stosowanie redukcji świadczeń w przypadku niewywiązywania się z ustalonych działań.
Høyre krytykuje również rządzącą Partię Pracy za zniesienie wymogu, aby 5% nowych zatrudnionych w administracji publicznej stanowiły osoby z niepełnosprawnościami lub lukami w CV.
Rząd: Potrzebna zmiana postaw pracodawców
Minister pracy i integracji Tonje Brenna podkreśla, że NAV stale analizuje możliwe ulepszenia, ale winą za trudności nie można obarczać wyłącznie instytucji.
– Ostatecznie to pracodawcy decydują o zatrudnieniu – mówi, wskazując na konieczność zmiany podejścia w wielu firmach.
Rząd przeznaczył dodatkowe 770 mln koron na programy aktywizacyjne, w tym nowy program dla młodzieży, pilotaż gwarancji wynagrodzenia niezwiązanej z diagnozą oraz lepsze wsparcie dla młodych rencistów. W obecnej kadencji liczba pracujących w Norwegii wzrosła o 150 000 osób, jednak osoby z niepełnosprawnościami wciąż mają znacznie trudniejszą drogę do zatrudnienia.