Od 1 października 2026 roku osoby pobierające pełne uføretrygd będą mogły zarobić do 130 160 koron rocznie bez zmniejszenia świadczenia. Jednocześnie norweski rząd proponuje zmianę zasad wypłacania zasiłku chorobowego (sykepenger) osobom korzystającym z uføretrygd. Chodzi o to, aby państwo nie rekompensowało tej samej utraty dochodu dwukrotnie.
Zmiany są konsekwencją porozumienia budżetowego na 2026 rok zawartego w Stortingu przez Arbeiderpartiet, Rødt, Senterpartiet, SV i MDG. Od 1 października 2026 roku kwota dochodu, który osoba pobierająca uføretrygd może uzyskać bez zmniejszenia świadczenia, wzrośnie z 0,4 G do 1 G.
Problem z jednoczesnym pobieraniem dwóch świadczeń
Wyższa kwota wolna od potrąceń powoduje jednak dodatkowe konsekwencje.
Osoba pobierająca pełne uføretrygd może podjąć pracę i – dopóki jej dochody mieszczą się w ustalonym limicie – zachować pełne świadczenie. Jednocześnie dochód z pracy może dawać jej prawo do zasiłku chorobowego, jeśli z powodu choroby nie będzie mogła pracować.
Co oznacza 1 G?
Litera G oznacza grunnbeløpet i folketrygden, czyli kwotę bazową norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych. Jest ona wykorzystywana m.in. do obliczania wielu świadczeń NAV i jest regularnie aktualizowana.
W tym przypadku 1 G wynosi 130 160 koron. Oznacza to, że od 1 października osoba pobierająca pełne uføretrygd będzie mogła osiągnąć dochód z pracy do tej wysokości bez zmniejszenia wypłacanego świadczenia.
Do tej pory granica wynosiła 0,4 G. Podwyższenie jej do 1 G ma ułatwić osobom z orzeczoną niezdolnością do pracy podejmowanie zatrudnienia i sprawdzanie swoich możliwości na rynku pracy bez natychmiastowej utraty części świadczenia.
W rezultacie więcej osób mogłoby jednocześnie otrzymywać pełne uføretrygd oraz sykepenger z systemu ubezpieczeń społecznych (folketrygden).
Zasiłek chorobowy może być wypłacany nawet przez 12 miesięcy. W niektórych przypadkach suma obu świadczeń mogłaby więc przewyższać maksymalną wysokość uføretrygd, czemu rząd chce zapobiec.
– Zarówno zasiłek chorobowy, jak i uføretrygd zapewniają bezpieczeństwo finansowe, gdy stan zdrowia uniemożliwia pracę. Nie jest uzasadnione, aby utrata dochodu była rekompensowana jednocześnie poprzez uføretrygd i zasiłek chorobowy – podkreśla minister pracy i integracji Kjersti Stenseng.
Według minister osoby całkowicie niezdolne do pracy, które próbują wrócić na rynek pracy, nadal mają mieć zabezpieczenie w postaci uføretrygd, jeśli stan zdrowia ponownie uniemożliwi im pracę. Nie powinny jednak otrzymywać dodatkowej rekompensaty za tę samą utratę możliwości zarobkowania.
Na czym ma polegać zmiana?
Rząd proponuje, aby wysokość sykepenger wypłacanych z folketrygden osobie korzystającej z uføretrygd nie mogła przekroczyć dochodu, który zgodnie z ustalonym stopniem niezdolności do pracy dana osoba powinna być w stanie uzyskiwać dzięki swojej pozostałej zdolności do pracy.
W praktyce chodzi więc o powiązanie prawa do zasiłku chorobowego z rzeczywistą, pozostałą zdolnością do pracy.
Zmiana ma zapobiegać sytuacji, w której osoba formalnie uznana za całkowicie niezdolną do pracy otrzymuje pełne uføretrygd, a jednocześnie nabywa szerokie prawo do sykepenger z tytułu dodatkowego zatrudnienia.
Rząd chce zachęcać do częściowego uføretrygd
Propozycja ma także zachęcać do dokładniejszego ustalania stopnia niezdolności do pracy. Jeśli dana osoba jest w stanie pracować w określonym zakresie, rząd chce, aby częściej znajdowało to odzwierciedlenie w przyznaniu częściowego, a nie pełnego uføretrygd.
Ma to stworzyć bardziej proporcjonalny system, w którym wysokość świadczenia odpowiada rzeczywistemu stopniowi utraty zdolności do pracy.
Jednocześnie podniesienie limitu dochodu do 1 G ma sprawić, że podejmowanie pracy będzie bardziej opłacalne dla osób korzystających z uføretrygd. Będą one mogły zarobić więcej, zanim NAV zacznie zmniejszać wysokość świadczenia.