Polski bohater z Drammen: zadął w gwizdek, stracił pracę

Łukasz Krupski, były technik serwisowy Tesli z Drammen otrzymał w minionym tygodniu nagrodę Blueprint Europe Whistleblowing Prize 2023,  za „zgłaszanie poważnych uchybień w ochronie danych oraz dostarczanie informacji podających w wątpliwość wykonalność i bezpieczeństwo systemu wspomagania kierowcy Tesli, znanego jako Autopilot” – informuje w oświadczeniu organizacja Blueprint for Free Speech.

Polak znalazł się w centrum uwagi po ogłoszeniu największego w historii wycofania produktu przez Teslę. Decyzja ta nastąpiła po raporcie amerykańskiej Narodowej Agencji Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (NHTSA), która potwierdziła, że system wspomagania kierowcy Tesli, znany jako Autopilot, jest uszkodzony.

Historia Łukasza Krupskiego zaczęła się właściwie od pozytywnego zdarzenia. 

Od bohatera do zagrożenia

Pod koniec marca 2019 roku, kiedy lansowano w Norwegii nowy model Tesla 3, podczas targów w Lillestrøm jeden z podłączonych do zasilania samochodów zapalił się. Krupski, który stał w pobliżu płonącego auta odłączył zepsutą ładowarkę, tym samym ratując klientów przed możliwymi obrażeniami.

W rozmowie z NRK, Krupski powiedział, że doznał poparzeń i pęcherzy na wewnętrznej stronie dłoni, nie odniósł jednak trwałych uszkodzeń ręki. Młody serwisant został wtedy bohaterem dnia, a kilka dni później otrzymał nawet osobisty e-mail od dyrektora generalnego Tesli Elona Muska z podziękowaniem za „uratowanie dnia”. Szef koncernu chciał również usłyszeć od Krupskiego, co Tesla mogłaby ulepszyć, jednak kiedy Polak zaczął wymieniać, co firma może poprawić, Musk ucichł.

Odpowiedzialność, ale również i wiedza na temat nieprawidłowości sprawiły, że  Łukasz Krupski postanowił jednak je upublicznić i walczyć tym samym o bezpieczeństwo kierowców i pasażerów Tesli, jak również pracowników serwisu (punktował m.in. brak gaśnic, narzędzi, ubrań i szkoleń dla pracowników). Jego anonimowe informacje trafiły  do niemieckiej gazety biznesowej Handelsblatt, która opublikowała również szereg skarg klientów Tesli na nagłe awarie i przyspieszanie samochodów w trybie Autopilota.

Krupski  nie tylko alarmował o problemach z technologią automatycznego wspomagania kierowcy, ale również poinformował brytyjskie Biuro Komisarza ds. Informacji o możliwości dostępu pracowników Tesli w Rosji i Chinach do wrażliwych danych dziesiątek tysięcy pracowników na całym świecie, w tym numerów paszportów, danych medycznych i zarobków. Ostrzegł, że taka informacja może być wykorzystywana przez służby wywiadowcze rosyjskie lub chińskie.

To, co ujawnił w zakresie uchybień w ochronie danych i bezpieczeństwa samochodów przyniosło mu nagrodę za wolność słowa, ale również problemy zdrowotne i utratę pracy w marcu 2022 roku. Sam Krupski  podkreśla jednak w rozmowie z The Telegraph, że jego zdrowie fizyczne i psychiczne poprawiło się od czasu, gdy zdecydował się ujawnić nieprawidłowości (za Blueprint for Free Speech).

Po dwuletnim dochodzeniu NHTSA opublikowała raport, na podstawie którego Tesla musi wycofać niemal wszystkie samochody sprzedane w USA od 2012 roku. Obejmuje to ponad dwa miliony pojazdów. Reakcje na wycofanie Tesli są mieszane. Krupski nazwał to krokiem we właściwym kierunku, ale jednocześnie podkreśla, że problem nie ogranicza się do Stanów Zjednoczonych, ponieważ technologia Tesli jest taka sama we wszystkich krajach, w których firma działa.

Skala większa niż się wydaje

NHTSA wszczęła także  ponad 40 dochodzeń dotyczących wypadków z udziałem samochodów Tesli prowadzonych w trybie autopilota, z 19 ofiarami śmiertelnymi. Jednakże, według danych dostarczonych przez Krupskiego, liczba ta jest znacznie większa, sięgając ponad 1 000 wypadków. W aktach tzw. Tesla files znajduje się także 2 400 skarg dotyczących nieoczekiwanego przyspieszenia i 1 500 skarg dotyczących problemów z hamowaniem, w tym 383 przypadki niezamierzonego hamowania awaryjnego – tzw. „zatrzymań fantomowych” (za Blueprint for Free Speech).

– Być może wyląduję w więzieniu, ale może zostanę zrehabilitowany i doceniony za ryzyko, które podjąłem – powiedział odbierając nagrodę (za Blueprint for Free Speech)

W miarę trwania dochodzeń i monitorowania sytuacji przez organy regulacyjne, przyszłość Tesli może być poważnie zagrożona. 

***

Sygnalista (ang. Whistleblower) to ten, który sygnalizuje i nagłaśnia wszelkie nadużycia, naruszenia i inne nieuczciwe, nielegalne działania, jak również niedopuszczalne praktyki w danej organizacji lub firmie (za www.portalprawo.pl).

Artykuł sfinansowano ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu Polonia i Polacy za Granicą 2023. Nazwa zadania publicznego: Świat opisany po polsku – wsparcie mediów polonijnych w Europie Zachodniej. Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.