Narodziny dziecka to moment, który często wiąże się z nowymi wyzwaniami finansowymi. Norweski system oferuje szereg świadczeń, które mają pomóc rodzicom w tym okresie – zarówno przed porodem, jak i po nim. W artykule wyjaśniamy, jakie formy pomocy są dostępne, kto może z nich skorzystać oraz jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać wsparcie.
Svangerskapspenger (zasiłek ciążowy)
Svangerskapspenger zastępują twoje wynagrodzenie, jeśli jesteś zdrowa, ale nie możesz pracować w trakcie ciąży, ponieważ kontynuacja pracy niesie za sobą ryzyko uszkodzenia płodu.
By otrzymać ten zasiłek, musisz spełnić wszystkie następujące kryteria:
- praca którą wykonujesz niesie za sobą ryzyko uszkodzenia płodu,
- nie jest możliwa zmiana lub dostosowanie twojego stanowiska pracy,
- musisz pracować przez ostatnie 4 tygodnie przed przerwą w pracy,
- musisz zarabiać co najmniej 65 080 koron w ciągu roku,
- nieobecność w pracy w trakcie ciąży musi skutkować brakiem wynagrodzenia w tym okresie,
- jesteś członkiem norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych (folketrygden).
Pamiętaj, że jeśli jesteś chora, nie przysługuje ci zasiłek ciążowy, lecz możesz otrzymać zwolnienie lekarskie i zasiłek chorobowy (sykepenger). Gdy twój pracodawca ma możliwość zmiany lub dostosowania twojego stanowiska, również nie otrzymasz zasiłku ciążowego.
Zasiłek ciążowy możesz dostawać od momentu zakończenia pracy do trzech tygodni przed terminem porodu. To, ile pieniędzy otrzymasz, zostanie wyliczone na podstawie twoich zarobków. Maksymalna kwota to 780 960 koron, co stanowi sześciokrotność kwoty bazowej (grunnbeløpet).
Wniosek o zasiłek ciążowy możesz złożyć elektronicznie na stronie NAV lub w formie papierowej za pośrednictwem poczty maksymalnie 3 miesiące od daty, w której chcesz zakończyć pracę. Do wniosku musisz złożyć formularz wypełniony przez lekarza lub położną oraz twojego pracodawcę.
Foreldrepenger (zasiłek rodzicielski)
Zasiłek rodzicielski zastępuje rodzicom wynagrodzenie po porodzie lub adopcji na czas urlopu rodzicielskiego.
Aby otrzymasz zasiłek rodzicielski, musisz spełnić następujące kryteria:
- musisz mieć zarobki przez 6 z ostatnich 10 miesięcy,
- twoje średnie wynagrodzenie musi wynosić minimum 65 080 koron rocznie,
- jesteś członkiem norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych (folketrygden).
Przy adopcji z reguły również przysługuje zasiłek rodzicielski. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy adoptowane dziecko ma 15 lat lub więcej albo gdy adoptujesz dziecko swojego współmałżonka po okresie, w którym przysługuje rodzicom ten zasiłek.
Możecie otrzymywać zasiłek rodzicielski w wysokości 100% waszego wynagrodzenia przez 49 tygodni lub 80% przez 61 tygodni i jeden dzień. Jeśli oboje rodziców spełniają kryteria do otrzymania zasiłku rodzicielskiego, dzieli się on na część dla matki, część dla ojca lub drugiej matki (kobiety, która nie urodziła dziecka w związku homoseksualnym) oraz część do wspólnego podziału.
Trzy tygodnie przed terminem porodu i sześć pierwszych tygodni po porodzie przysługuje matce, a resztę ze swojej części może wykorzystać od razu lub zachować na późniejszy termin. Przy stuprocentowym zasiłku zarówno matce, jak i ojcu lub drugiej matce przysługuje po 15 tygodni zasiłku (osobno). Do tego dochodzi 16 tygodni, które rodzice mogą dowolnie podzielić.
Jeśli jesteś samotnym rodzicem, również przysługuje ci zasiłek rodzicielski – samotna matka otrzymuje całe 49 tygodni, a samotny ojciec lub druga matka dostaje 46 tygodni przy pobieraniu 100% zasiłku. Gdy tylko jeden rodzic spełnia kryteria dostania zasiłku, długość jego pobierania może zależeć od sytuacji.
Wniosek o zasiłek rodzicielski możesz złożyć elektronicznie na stronie NAV lub w wersji papierowej za pośrednictwem poczty. Zaleca się składać wniosek ok. 4-6 tygodni przed planowanym rozpoczęciem urlopu rodzicielskiego, a najpóźniej do 3 miesięcy po jego rozpoczęciu.
Engangsstønad (jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia dziecka)
Engangsstønad przysługuje ci zamiast foreldrepenger, jeśli nie pracowałaś zarobkowo przez 6 z ostatnich 10 miesięcy. Jednorazowe świadczenie z tytułu urodzenia dziecka możesz dostać przy porodzie lub adopcji. Zazwyczaj przysługuje ono tylko matce.
Świadczenie to jest jednorazowe i wynosi 92 648 koron na jedno dziecko.
Nawet jeśli przysługuje ci zasiłek rodzicielski, możesz wybrać jednorazowe świadczenie zamiast zasiłku. Może to być korzystne, np. gdy osiągasz niskie zarobki. Nie możesz jednak jednocześnie wnioskować o zasiłek i świadczenie.
Wniosek możesz złożyć elektronicznie na stronie NAV lub w wersji papierowej za pośrednictwem poczty maksymalnie 6 miesięcy od daty porodu lub adopcji.
Barnetrygd (zasiłek rodzinny)
Zasiłek rodzinny stanowi wsparcie finansowe dla dzieci poniżej 18 roku życia, które z reguły mieszkają na stałe w Norwegii. Może on być wypłacany matce lub ojcu dziecka albo innemu opiekunowi prawnemu.
Jeśli jeden rodzic pracuje w Norwegii, ale jego rodzina mieszka w innym kraju EU/EOG, otrzymanie zasiłku jest możliwe, jeśli taki zasiłek nie przysługuje dziecku w kraju zamieszkania. Jeśli taki zasiłek przysługuje, ale norweski zasiłek jest wyższy, wówczas można dostać z NAV różnicę między tymi zasiłkami. Gdy rodzic jest zatrudniony w innym kraju EU/EOG, a w Norwegii przebywa jedynie na czas pojedynczego zlecenia, nie przysługuje mu zasiłek rodzinny z Norwegii.
Zasiłek rodzinny zwykle wynosi 2012 koron na jedno dziecko. Samotny rodzic może dostać dodatek do kwoty podstawowej. Zwykle nie musisz składać wniosku – zasiłek zostanie ci przydzielony automatycznie. W wyjątkowych sytuacjach, np. gdy matka nie jest zapisana w norweskim rejestrze ludności lub gdy chcesz otrzymać dodatek dla samotnego rodzica, musisz złożyć wniosek elektronicznie na stronie NAV lub w formie papierowej za pośrednictwem poczty.
Kontantstøtte (zasiłek opiekuńczy)
Kontantstøtte stanowi wsparcie finansowe na dzieci w wieku od 13 do 19 miesięcy, które nie otrzymało pełnego miejsca w przedszkolu. Zarówno ty, jak i dziecko musicie z reguły mieszkać w Norwegii na stałe. Ponadto musisz przez minimum 5 lat być członkiem norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych (folketrygden) lub podobnego systemu w innym kraju EU/EOG. Jeśli dziecko mieszka z obojgiem rodziców, to kryterium obowiązuje matkę i ojca.
Jeśli twoje dziecko nie dostało w ogóle miejsca w przedszkolu, przysługuje ci kwota 7500 koron miesięcznie. Gdy jednak dziecko dostało niepełne miejsce w przedszkolu (mniej niż 33 godziny w tygodniu), możesz dostać 20, 40, 60 lub 80% zasiłku.
Wniosek o zasiłek opiekuńczy możesz złożyć najwcześniej, gdy dziecko skończy rok. Wnioskować można elektroniczne na stronie NAV lub w formie papierowej za pośrednictwem poczty.
Czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków o wsparcia finansowe wymienione w artykule wynosi standardowo kilka tygodni, lecz może się wydłużyć m.in. w przypadku niekompletnej dokumentacji lub niepoprawnie wypełnionego wniosku.
Źródło: NAV